Η ψιλοκυβίνη, η ψυχεδελική ουσία που περιέχεται σε ορισμένα είδη μανιταριών, ενδέχεται να διαθέτει νευροπροστατευτική δράση απέναντι στην περιφερική νευροπάθεια που προκαλείται από τη χημειοθεραπεία, σύμφωνα με νέα προκλινική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science.
Οι ερευνητές του MD Anderson Cancer Center του Πανεπιστημίου του Τέξας διερεύνησαν την επίδραση της ψιλοκυβίνης σε προκλινικά μοντέλα και ανθρώπινους ιστούς, εστιάζοντας στη χημειοθεραπεία-προκαλούμενη περιφερική νευροπάθεια.
Πρόκειται για μια συχνή επιπλοκή της αντικαρκινικής θεραπείας, η οποία μπορεί να προκαλέσει μούδιασμα, μυρμήγκιασμα, υπερευαισθησία και επίμονο νευροπαθητικό πόνο.
Ο Πάτρικ Ντούχερτι, συν-συγγραφέας της μελέτης και ειδικός στη θεραπεία του πόνου στο MD Anderson, ανέφερε ότι η περιφερική νευροπάθεια μπορεί να εμφανιστεί σε περίπου τρία τέταρτα των ασθενών που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία, ενώ περίπου το ένα τρίτο αυτών μπορεί να παρουσιάσει επίμονο καυστικό πόνο.
Μια επιπλοκή που μπορεί να επηρεάσει και τη θεραπεία
Τα συμπτώματα της περιφερικής νευροπάθειας μπορεί να περιλαμβάνουν δυσκολίες στο περπάτημα και άλλες επιπλοκές που επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα των ασθενών και μπορεί να επιμένουν ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της χημειοθεραπείας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η σοβαρότητα των συμπτωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της δόσης ή ακόμη και σε πρόωρη διακοπή της χημειοθεραπείας.
Οι ερευνητές οδηγήθηκαν στην πιθανή νευροπροστατευτική δράση της ψιλοκυβίνης ενώ μελετούσαν τον τρόπο με τον οποίο ο καρκίνος αλληλεπιδρά με το νευρικό σύστημα.
Κατά τη διάρκεια των πειραμάτων παρατήρησαν ότι η ουσία φαινόταν να προστατεύει τα αισθητικά νεύρα από τη βλάβη που προκαλεί η χημειοθεραπεία.
Προστασία των νεύρων και των μιτοχονδρίων
Στα προκλινικά μοντέλα, η ψιλοκυβίνη φάνηκε να δρα μέσω των υποδοχέων σεροτονίνης 5-HT2A και να προστατεύει τα αισθητικά νευρικά άκρα.
Παράλληλα, διατήρησε τη μεταφορά των μιτοχονδρίων μέσα στις νευρικές ίνες.
Τα μιτοχόνδρια παράγουν την ενέργεια που χρειάζονται τα κύτταρα. Ορισμένα χημειοθεραπευτικά φάρμακα μπορούν να διαταράξουν τη μετακίνησή τους μέσα στα νεύρα, μειώνοντας την παροχή ενέργειας προς τις νευρικές απολήξεις.
Στη μελέτη, η ψιλοκυβίνη ενεργοποίησε έναν μηχανισμό που διατήρησε τη μιτοχονδριακή μεταφορά και τα επίπεδα ενέργειας στα νευρικά άκρα.
Δύο δόσεις πριν από τη χημειοθεραπεία
Στα προκλινικά μοντέλα, ακόμη και δύο δόσεις ψιλοκυβίνης πριν από τη χημειοθεραπεία ήταν αρκετές για να αποτρέψουν την εμφάνιση υπερευαισθησίας στο κρύο, να προστατεύσουν τις αισθητικές νευρικές απολήξεις και να διατηρήσουν την αίσθηση της αφής.
Η προστατευτική δράση καταγράφηκε ακόμη και μετά από επαναλαμβανόμενους κύκλους χημειοθεραπείας με σισπλατίνη, πακλιταξέλη και δοσεταξέλη.
Παράλληλα, στα προκλινικά μοντέλα δεν διαπιστώθηκε παρεμβολή στην αντικαρκινική δράση της χημειοθεραπείας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι όταν οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια μη παραισθησιογόνο ένωση που ενεργοποιεί τους ίδιους υποδοχείς 5-HT2A, καταγράφηκε αντίστοιχη προστατευτική δράση.
Το επόμενο βήμα είναι οι κλινικές δοκιμές
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, τα δεδομένα παραμένουν προκλινικά και δεν αποδεικνύουν ότι η ψιλοκυβίνη μπορεί ήδη να χρησιμοποιηθεί για την πρόληψη της περιφερικής νευροπάθειας σε ασθενείς.
Τα ευρήματα αποτελούν τη βάση για την επόμενη φάση της έρευνας, με το MD Anderson να σχεδιάζει κλινική δοκιμή Φάσης 2 σε ασθενείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία.
Στόχος θα είναι να διερευνηθεί εάν οι μηχανισμοί που παρατηρήθηκαν στα προκλινικά μοντέλα μπορούν να μεταφραστούν σε κλινικά σημαντική μείωση της περιφερικής νευροπάθειας.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν παράλληλα ότι η ψιλοκυβίνη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται χωρίς κατάλληλη ιατρική επίβλεψη, ιδιαίτερα σε ασθενείς με καρκίνο.
