Μπορεί ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο φάρμακο, όπως η ασπιρίνη, να συμβάλει στην πρόληψη της άνοιας; Νέα επιστημονικά δεδομένα υποδηλώνουν ότι η απάντηση ενδέχεται να εξαρτάται από το γενετικό προφίλ κάθε ανθρώπου.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου Monash στην Αυστραλία διαπίστωσαν ότι, σε μια συγκεκριμένη ομάδα ηλικιωμένων, η χορήγηση ασπιρίνης χαμηλής δόσης συσχετίστηκε με περίπου 70% μικρότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Alzheimer’s & Dementia: The Journal of the Alzheimer’s Association και βασίζονται σε γενετική ανάλυση δεδομένων της μεγάλης κλινικής μελέτης ASPREE (Aspirin in Reducing Events in the Elderly).
Ασπιρίνη & άνοια: Τι έδειξε η μελέτη σε περισσότερους από 13.500 ηλικιωμένους
Οι επιστήμονες εξέτασαν γενετικά δεδομένα περισσότερων από 13.500 συμμετεχόντων της μελέτης ASPREE, επιχειρώντας να διαπιστώσουν εάν συγκεκριμένες γενετικές παραλλαγές επηρεάζουν τη σχέση ανάμεσα στη λήψη ασπιρίνης και στην εμφάνιση άνοιας.
Για τον σκοπό αυτό, χρησιμοποίησαν γενετικές βαθμολογίες που αντανακλούν την προδιάθεση κάθε ατόμου για διαφορετικά βιολογικά χαρακτηριστικά.
Το σημαντικότερο εύρημα προέκυψε από τις γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με τον αριθμό των αιμοπεταλίων, δηλαδή των κυττάρων του αίματος που συμμετέχουν στη διαδικασία της πήξης.
Οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε ομάδες με βάση τη συγκεκριμένη γενετική βαθμολογία και εξέτασαν πόσοι εμφάνισαν άνοια ανάλογα με το αν λάμβαναν ασπιρίνη ή εικονικό φάρμακο.
Μείωση του σχετικού κινδύνου άνοιας κατά περίπου 70%
Στην ομάδα των συμμετεχόντων με γενετική βαθμολογία για τον αριθμό αιμοπεταλίων που βρισκόταν στο υψηλότερο 20%, καταγράφηκε σημαντική διαφορά στην εμφάνιση άνοιας.
Συγκεκριμένα:
- 1% των συμμετεχόντων που λάμβαναν ασπιρίνη εμφάνισε άνοια.
- 3,3% των συμμετεχόντων που λάμβαναν εικονικό φάρμακο εμφάνισε άνοια.
Η διαφορά αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 70% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο στην ομάδα που έλαβε ασπιρίνη.
Πρόκειται, ωστόσο, για εύρημα που αφορά μια συγκεκριμένη γενετική υποομάδα και όχι το σύνολο των ηλικιωμένων.
Επιπλέον, η μείωση αφορά τον σχετικό κίνδυνο. Σε απόλυτους αριθμούς, η διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων ήταν 2,3 ποσοστιαίες μονάδες.
Η ασπιρίνη αύξησε τον κίνδυνο σοβαρής αιμορραγίας
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα ως προς την άνοια, η ανάλυση ανέδειξε και μια σημαντική παράμετρο ασφάλειας.
Στην ίδια γενετική υποομάδα, σοβαρή αιμορραγία παρουσίασε:
- 4,4% όσων λάμβαναν ασπιρίνη.
- 2,1% όσων λάμβαναν εικονικό φάρμακο.
Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι το ενδεχόμενο όφελος δεν μπορεί να εξεταστεί ανεξάρτητα από τους κινδύνους της θεραπείας.
Η ασπιρίνη επηρεάζει τη λειτουργία των αιμοπεταλίων και χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις για την πρόληψη θρομβωτικών επεισοδίων. Παράλληλα, όμως, μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα αιμορραγικών επιπλοκών.
Για τον λόγο αυτό, τα νέα ευρήματα δεν αποτελούν σύσταση για προληπτική λήψη ασπιρίνης με στόχο την αποφυγή της άνοιας.
Γιατί τα αιμοπετάλια βρίσκονται στο επίκεντρο της έρευνας
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της μελέτης είναι ότι η πιθανή προστατευτική δράση της ασπιρίνης δεν συνδέθηκε με τους καθιερωμένους γενετικούς παράγοντες κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Αντίθετα, η ισχυρότερη συσχέτιση αφορούσε γενετικούς παράγοντες που επηρεάζουν τον αριθμό των αιμοπεταλίων.
Προηγούμενες επιστημονικές έρευνες έχουν εξετάσει τον πιθανό ρόλο της ενεργοποίησης και της συσσώρευσης των αιμοπεταλίων σε μηχανισμούς που σχετίζονται με την άνοια.
Ωστόσο, η σημασία του αριθμού των αιμοπεταλίων και των γενετικών παραγόντων που τον επηρεάζουν παραμένει αντικείμενο διερεύνησης.
Το νέο εύρημα προσφέρει στους επιστήμονες μια διαφορετική κατεύθυνση για την κατανόηση των βιολογικών μηχανισμών που ενδέχεται να συνδέουν την ασπιρίνη με τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.
Εξατομικευμένη πρόληψη της άνοιας: Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Δρ Peter Fransquet, από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας και Προληπτικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Monash, επισήμανε ότι προηγούμενες κλινικές δοκιμές δεν είχαν καταδείξει όφελος της ασπιρίνης στην πρόληψη της άνοιας όταν εξεταζόταν συνολικά ο πληθυσμός των συμμετεχόντων.
Η νέα ανάλυση, ωστόσο, υποδηλώνει ότι ορισμένα γενετικά χαρακτηριστικά ενδέχεται να διαφοροποιούν την ανταπόκριση στη θεραπεία.
Αυτή η παρατήρηση ενισχύει το ερευνητικό ενδιαφέρον για την εξατομικευμένη ιατρική, στην οποία οι θεραπευτικές και προληπτικές παρεμβάσεις προσαρμόζονται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς.
Στην περίπτωση της άνοιας, η προοπτική αυτή θα μπορούσε μελλοντικά να οδηγήσει στον εντοπισμό ομάδων που ενδέχεται να ωφελούνται περισσότερο από συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Προς το παρόν, όμως, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ώστε να χρησιμοποιείται η συγκεκριμένη γενετική βαθμολογία στην καθημερινή κλινική πράξη για την επιλογή ασπιρίνης ως προληπτικής θεραπείας.
Τι πρέπει να επιβεβαιώσουν οι επόμενες μελέτες
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα αποτελέσματα χρειάζονται επιβεβαίωση σε ανεξάρτητους πληθυσμούς.
Παρότι τα δεδομένα προέρχονται από μια μεγάλη τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή, η συγκεκριμένη γενετική ανάλυση διερεύνησε εκ των υστέρων πιθανές διαφορές μεταξύ υποομάδων.
Επομένως, το εύρημα δεν αποδεικνύει ακόμη ότι η ασπιρίνη προλαμβάνει την άνοια σε ανθρώπους με αυτό το γενετικό προφίλ.
Για να διαπιστωθεί εάν η συσχέτιση είναι πραγματική και κλινικά αξιοποιήσιμη, θα απαιτηθούν πρόσθετες μελέτες και, ενδεχομένως, μια κλινική δοκιμή ειδικά σχεδιασμένη για τη συγκεκριμένη ομάδα.
Εξίσου σημαντικό θα είναι να αξιολογηθεί εάν οποιοδήποτε πιθανό όφελος υπερτερεί του αυξημένου κινδύνου αιμορραγίας.
Πρέπει να παίρνουμε ασπιρίνη για να προλάβουμε την άνοια;
Η απάντηση, με βάση τα σημερινά δεδομένα, είναι όχι. Η νέα ανάλυση δεν δικαιολογεί την έναρξη ασπιρίνης για την πρόληψη της άνοιας χωρίς συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη.
Οι ηλικιωμένοι, ιδιαίτερα, χρειάζεται να λαμβάνουν υπόψη τον κίνδυνο σοβαρής αιμορραγίας, ο οποίος μπορεί να υπερβαίνει οποιοδήποτε μη επιβεβαιωμένο προληπτικό όφελος. Όσοι ήδη λαμβάνουν ασπιρίνη για καρδιολογικούς ή άλλους λόγους δεν πρέπει να διακόπτουν ή να τροποποιούν τη θεραπεία τους χωρίς να συμβουλευτούν τον γιατρό τους.
Το ουσιαστικό μήνυμα της μελέτης δεν είναι ότι η ασπιρίνη αποτελεί θεραπεία πρόληψης της άνοιας, αλλά ότι η γενετική ενδέχεται να βοηθήσει στο μέλλον να εντοπιστούν οι άνθρωποι που μπορούν να ωφεληθούν από στοχευμένες προληπτικές παρεμβάσεις.
Η προοπτική αυτή είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, καθώς η ασπιρίνη είναι οικονομική και ευρέως διαθέσιμη. Ωστόσο, μέχρι να υπάρξει ισχυρότερη επιστημονική τεκμηρίωση, η χρήση της πρέπει να βασίζεται στις καθιερωμένες ιατρικές ενδείξεις και στην εξατομικευμένη αξιολόγηση οφέλους και κινδύνου.
Πηγή: iatronet.gr
