Μια νέα ανάλυση δεδομένων δείχνει ότι οι χρόνιες διαταραχές ύπνου συνδέονται με μικρότερο προσδόκιμο ζωής και με λιγότερα χρόνια υγιούς εγκεφαλικής λειτουργίας. Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα σοβαρά προβλήματα ύπνου μπορεί να μειώσουν το συνολικό προσδόκιμο ζωής κατά αρκετά χρόνια, με τις επιπτώσεις να διαφέρουν μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι ο ύπνος βοηθά τον εγκέφαλο να απομακρύνει μεταβολικά απόβλητα και να εδραιώνει τη μνήμη. Αντίθετα, η έλλειψη ποιοτικού ύπνου έχει συσχετιστεί με μια σειρά από αρνητικές επιπτώσεις για την υγεία.
Ωστόσο, σπάνια ποσοτικοποιείται πόσα χρόνια μπορεί να αναμένει κάποιος να ζήσει με φυσιολογική έναντι επιβαρυμένης γνωστικής λειτουργίας, ανάλογα με το ιστορικό ύπνου του. Η έννοια αυτή περιγράφεται ως «γνωστικό προσδόκιμο ζωής».
Για να καλύψουν αυτό το κενό, οι ερευνητές πραγματοποίησαν μια λεπτομερή ανάλυση. Στόχος τους ήταν να εκτιμήσουν πόσα χρόνια ζωής αναμένεται να περάσουν οι ηλικιωμένοι σε διαφορετικές γνωστικές καταστάσεις, ανάλογα με την ποιότητα του ύπνου τους.
Οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα από τη μελέτη Health and Retirement Study, μια μεγάλη, εθνικά αντιπροσωπευτική έρευνα που παρακολουθεί Αμερικανούς άνω των 50 ετών. Η ομάδα ανέλυσε στοιχεία που καλύπτουν την περίοδο 2002–2020, ώστε να καταγράψει τις μεταβολές με την πάροδο του χρόνου. Το τελικό δείγμα περιλάμβανε 20.683 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω.
Οι συμμετέχοντες παρείχαν πληροφορίες για την ποιότητα του ύπνου τους μέσω τυποποιημένων ερωτήσεων. Κλήθηκαν να αναφέρουν πόσο συχνά δυσκολεύονταν να αποκοιμηθούν, πόσα συχνά ξυπνούσαν μέσα στη νύχτα, αν ξυπνούσαν πολύ νωρίς ή αν ένιωθαν ξεκούραστοι το πρωί. Με βάση τη συχνότητα αυτών των συμπτωμάτων, οι ερευνητές κατέταξαν τα προβλήματα ύπνου σε τρεις κατηγορίες: «Ποτέ/Σπάνια», «Ήπια» και «Σοβαρά».
Παράλληλα, η μελέτη παρακολουθούσε τη γνωστική κατάσταση των συμμετεχόντων ανά διετία. Με τη χρήση καθιερωμένων εργαλείων αξιολόγησης, οι ερευνητές ταξινόμησαν τα άτομα σε τρεις γνωστικές κατηγορίες: φυσιολογική γνωστική λειτουργία, γνωστική έκπτωση χωρίς άνοια και άνοια. Στη συνέχεια, εφαρμόστηκε μια στατιστική μέθοδος, η οποία επέτρεψε τον υπολογισμό του αναμενόμενου αριθμού ετών ζωής ενός 65χρονου και πώς αυτά τα χρόνια κατανέμονται στις διαφορετικές γνωστικές φάσεις.
Η ανάλυση έδειξε ότι τα προβλήματα ύπνου είναι ιδιαίτερα συχνά στους ηλικιωμένους. Πάνω από το 60% τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών αντιμετώπιζαν «ήπιες» διαταραχές ύπνου. Οι γυναίκες ανέφεραν συχνότερα δυσκολία στο να αποκοιμηθούν ή να συνεχίσουν να κοιμούνται. Παρά τη μεγαλύτερη συχνότητα των συμπτωμάτων, η επίδραση αυτών των διαταραχών στο προσδόκιμο ζωής φάνηκε λιγότερο έντονη στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες.
Για τους άνδρες, η σχέση ανάμεσα σε σοβαρά προβλήματα ύπνου και μειωμένη μακροζωία ήταν σαφής. Τα δεδομένα έδειξαν ότι ένας 65χρονος με σοβαρές διαταραχές ύπνου αναμένεται να ζήσει περίπου 2,4 χρόνια λιγότερα σε σχέση με έναν συνομήλικό του χωρίς προβλήματα ύπνου — μια μείωση που ήταν στατιστικά σημαντική.
Η απώλεια χρόνου δεν αφορούσε μόνο τα συνολικά χρόνια ζωής, αλλά και την ποιότητά τους. Οι άνδρες με σοβαρά προβλήματα ύπνου προβλέπεται να ζήσουν λιγότερα χρόνια με φυσιολογική γνωστική λειτουργία. Το μικρότερο προσδόκιμο ζωής τους περιλαμβάνει αναλογικά μεγαλύτερο διάστημα με γνωστική έκπτωση ή άνοια σε σχέση με το σύνολο της ζωής τους.
Το μοτίβο για τις γυναίκες ήταν παρόμοιο, αλλά εμφάνισε ορισμένες διαφοροποιήσεις. Οι γυναίκες με σοβαρά προβλήματα ύπνου παρουσίασαν επίσης μείωση τόσο στο συνολικό προσδόκιμο ζωής όσο και στο γνωστικό προσδόκιμο ζωής, σε σύγκριση με εκείνες που είχαν ήπια προβλήματα. Η μείωση στο συνολικό προσδόκιμο ζωής για τις γυναίκες με σοβαρές διαταραχές ύπνου ήταν περίπου 1,5 έτος σε σχέση με την ομάδα με ήπια συμπτώματα.
Οι γυναίκες με ήπια προβλήματα ύπνου είχαν ωστόσο, ελαφρώς υψηλότερο προσδόκιμο ζωής σε σύγκριση με όσες δήλωσαν ότι δεν αντιμετώπιζαν καθόλου ή είχαν σπάνια δυσκολίες στον ύπνο. Αν και η συγκεκριμένη διαφορά δεν ήταν στατιστικά σημαντική, υποδηλώνει ότι οι μικρές διαταραχές ύπνου ενδέχεται να μην επηρεάζουν τόσο αρνητικά τη μακροζωία των γυναικών όσο συμβαίνει στους άνδρες.
Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Research on Aging.
