Η εικόνα είναι πλέον γνώριμη σε πολλά συστήματα Υγείας: ο χ απέναντι από τον γιατρό, αλλά ένα σημαντικό μέρος της προσοχής του τελευταίου κατευθύνεται στην οθόνη. Καταχώριση δεδομένων, συνταγογράφηση, παραπεμπτικά, αποτελέσματα εξετάσεων, ηλεκτρονικά μηνύματα, ασφαλιστικές εγκρίσεις και δεκάδες ακόμη διαδικασίες έχουν γίνει αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης ιατρικής.
Τα δεδομένα της American Medical Association είναι ενδεικτικά. Το 2024 οι γιατροί που συμμετείχαν σε μεγάλη έρευνα ανέφεραν μέση εβδομάδα εργασίας 57,8 ωρών. Από αυτές, 27,2 ώρες αφορούσαν άμεση φροντίδα του ασθενούς, ενώ 13 ώρες κατευθύνονταν σε έμμεσες εργασίες φροντίδας –όπως τεκμηρίωση, παραγγελία εξετάσεων και αξιολόγηση αποτελεσμάτων– και άλλες 7,3 ώρες σε καθαρά διοικητικές υποχρεώσεις. Περισσότεροι από ένας στους πέντε γιατρούς δήλωναν μάλιστα ότι περνούσαν πάνω από οκτώ ώρες την εβδομάδα στον ηλεκτρονικό φάκελο εκτός κανονικού ωραρίου.
Όταν η οθόνη ανταγωνίζεται τον ασθενή
Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι οι γιατροί δουλεύουν περισσότερο. Είναι ότι ο διαθέσιμος χρόνος τους κατακερματίζεται. Προγενέστερη μελέτη κατανομής χρόνου στην εξωνοσοκομειακή φροντίδα είχε δείξει ότι για κάθε μία ώρα άμεσης επαφής με τον ασθενή, οι γιατροί μπορούσαν να αφιερώνουν σχεδόν δύο επιπλέον ώρες σε ηλεκτρονικούς φακέλους και άλλες εργασίες γραφείου.
Αυτό έχει συνέπειες στην ίδια την ιατρική πράξη. Η λήψη λεπτομερούς ιστορικού, η εξήγηση μιας διάγνωσης και η από κοινού λήψη αποφάσεων απαιτούν χρόνο. Όταν το ραντεβού συμπιέζεται, αυξάνεται ο κίνδυνος η επικοινωνία να γίνει πιο τυπική και λιγότερο ουσιαστική.
Η έννοια της «έλλειψης χρόνου» αντιμετωπίζεται πλέον στη διεθνή βιβλιογραφία ως πρόβλημα των ίδιων των συστημάτων Υγείας. Πρόσφατη ανάλυση στο BMJ Evidence-Based Medicine επισημαίνει ότι η πίεση για μεγαλύτερη παραγωγικότητα μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερο τυποποιημένη φροντίδα, αφήνοντας λιγότερο χώρο για εξατομικευμένη σχέση γιατρού και ασθενούς.
Γραφειοκρατία και burnout
Το διοικητικό βάρος συνδέεται επίσης στενά με την επαγγελματική εξουθένωση. Σε μελέτη σε νοσοκομεία έξι ευρωπαϊκών χωρών, οι γιατροί κατέταξαν τη μείωση της γραφειοκρατίας, την καλύτερη στελέχωση και τον περιορισμό του φόρτου της κλινικής τεκμηρίωσης μεταξύ των σημαντικότερων μέτρων για τη βελτίωση της εργασιακής τους καθημερινότητας.
Παράλληλα, δεδομένα από το Ηνωμένο Βασίλειο δείχνουν ότι οι διοικητικές απαιτήσεις επεκτείνονται συχνά πέρα από τις στενά ιατρικές υποχρεώσεις. Σε έρευνα του Royal College of General Practitioners, το 30% των συμμετεχόντων γιατρών δήλωσε ότι αφιέρωνε από 11% έως 30% του χρόνου του σε εργασίες που δεν σχετίζονταν άμεσα με τη φροντίδα του ασθενούς.
Η τεχνολογία μπορεί να γίνει μέρος της λύσης
Η απάντηση δεν είναι η επιστροφή στο χαρτί ούτε η κατάργηση της ιατρικής τεκμηρίωσης. Η σωστή καταγραφή αποτελεί βασικό στοιχείο ασφάλειας και συνέχειας της φροντίδας. Το ζητούμενο είναι να περιοριστούν οι επαναλαμβανόμενες ή χαμηλής αξίας διαδικασίες.
Υπάρχουν ήδη ενδείξεις ότι η ομαδική υποστήριξη στην καταγραφή μπορεί να μειώσει σημαντικά τον χρόνο που περνά ο γιατρός στον ηλεκτρονικό φάκελο. Μελέτη σε περισσότερους από 18.000 γιατρούς έδειξε ότι η ουσιαστική συμμετοχή άλλων μελών της ομάδας στην τεκμηρίωση συνδέθηκε με λιγότερο χρόνο στον ηλεκτρονικό φάκελο, ακόμη και μετά το ωράριο.
Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά απλώς την εργασιακή άνεση των γιατρών. Αφορά τον πυρήνα της ιατρικής: να υπάρχει αρκετός χρόνος ώστε ο γιατρός να ακούσει, να εξετάσει, να εξηγήσει και να αποφασίσει μαζί με τον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντί του.
