Ένα φάρμακο που μιμείται την ορμόνη προγεστερόνη ενδέχεται να παρουσιάζει αντικαρκινική δράση όταν συνδυάζεται με τις συμβατικές αντι-οιστρογονικές θεραπείες σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού. Αυτό προκύπτει από μια νέα κλινική δοκιμή του Πανεπιστημίου του Cambridge.
Η χορήγηση χαμηλών δόσεων συνθετικής προγεστερόνης (οξική μεγεστρόλη) αποτελεί ήδη καθιερωμένη κλινική πρακτική για την αντιμετώπιση των αγγειοκινητικών συμπτωμάτων (εξάψεις) που προκαλεί ο ορμονικός αποκλεισμός. Ωστόσο, η μελέτη PIONEER, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν στο Nature Cancer, αναδεικνύει ότι η προσθήκη μεγεστρόλης σε αυτό το θεραπευτικό σχήμα μπορεί επίσης να έχει άμεση αντικαρκινική δράση.
Πίσω από την αντικαρκινική δράση
Περίπου τα τρία τέταρτα των καρκίνων του μαστού είναι ER‑θετικοί, δηλαδή εμφανίζουν υψηλή έκφραση υποδοχέων οιστρογόνων. Οι υποδοχείς αυτοί, που βρίσκονται στην επιφάνεια ή στο εσωτερικό των κυττάρων, δεσμεύουν συγκεκριμένες ουσίες του αίματος και ενεργοποιούν μοριακά μονοπάτια που μπορούν να προάγουν την ανάπτυξη του όγκου.
Τα καρκινικά κύτταρα που λαμβάνονται μέσω βιοψίας ή χειρουργικής αφαίρεσης εξετάζονται για την παρουσία υποδοχέων οιστρογόνων και προγεστερόνης. Εάν ανιχνευθούν, η σύνδεση των αντίστοιχων ορμονών στους υποδοχείς μπορεί να διεγείρει τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.
Δύο πιθανοί μηχανισμοί
Οι ασθενείς με ER‑θετικό καρκίνο μαστού λαμβάνουν συνήθως αντι‑οιστρογονικές θεραπείες, οι οποίες μειώνουν τα επίπεδα οιστρογόνων και στερούν από τον όγκο το ορμονικό του υπόστρωμα. Ωστόσο, η μείωση των οιστρογόνων συνοδεύεται συχνά από ανεπιθύμητες ενέργειες που θυμίζουν συμπτώματα εμμηνόπαυσης, όπως εξάψεις, πιθανή απώλεια οστικής μάζας, αρθραλγίες και μυαλγίες.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, ένας πιθανός μηχανισμός μέσω του οποίου η μεγεστρόλη συμβάλλει στη μείωση της ανάπτυξης του όγκου είναι η βελτίωση της συμμόρφωσης στην επικουρική ενδοκρινική θεραπεία, χάρη στην αποτελεσματική αντιμετώπιση των εξάψεων, ενώ ένας δεύτερος, πιο άμεσος μηχανισμός αφορά την άμεση αντιπολλαπλασιαστική δράση στα καρκινικά κύτταρα.
Η μελέτη PIONEER
Στη μελέτη PIONEER συμμετείχαν συνολικά 198 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με ER‑θετικό καρκίνο μαστού, οι οποίες συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη από 10 νοσοκομεία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι συμμετέχουσες κατενεμήθηκαν τυχαία σε τρεις ομάδες:
- Η πρώτη ομάδα έλαβε λετροζόλη, ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του ER-θετικού καρκίνου του μαστού.
- Η δεύτερη ομάδα έλαβε λετροζόλη και μεγεστρόλη ημερησίως.
- Η τρίτη ομάδα έλαβε λετροζόλη και μεγαλύτερη δόση μεγεστρόλης ημερησίως.
Η θεραπεία χορηγήθηκε σε κάθε συμμετέχουσα για δύο εβδομάδες πριν από τη χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του όγκου. Το ποσοστό των ενεργά αναπτυσσόμενων καρκινικών κυττάρων αξιολογήθηκε τόσο στην αρχή της δοκιμής όσο και ξανά λίγο πριν από τη χειρουργική επέμβαση.
Μετά από δύο εβδομάδες, όσες έλαβαν το συνδυασμό φαρμάκων παρουσίασαν μεγαλύτερη μείωση στους ρυθμούς ανάπτυξης του όγκου σε σύγκριση με όσες έλαβαν μόνο το φάρμακο κατά των οιστρογόνων, ένα εύρημα που υποδηλώνει ότι ο συνδυασμός αυτός ενδέχεται να προσφέρει πρόσθετο θεραπευτικό όφελος.
