Σημαντική αύξηση παρουσιάζουν οι ψυχικές διαταραχές σε παγκόσμιο επίπεδο τις τελευταίες δεκαετίες, με νέα διεθνή μελέτη να καταγράφει σχεδόν διπλασιασμό των περιστατικών από το 1990 έως σήμερα. Σύμφωνα με τα ευρήματα, περισσότεροι από 1,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως επηρεάζονται πλέον από κάποια μορφή ψυχικής διαταραχής, ενώ αυξημένο εμφανίζεται και το φορτίο ψυχικής υγείας στην Ελλάδα.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το «Institute for Health Metrics and Evaluation» (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet. Η ανάλυση κάλυψε την περίοδο 1990-2023 και θεωρείται η πιο εκτεταμένη παγκόσμια μελέτη που έχει γίνει μέχρι σήμερα για τις ψυχικές διαταραχές.
Ψυχικές διαταραχές: Έφηβοι & γυναίκες εμφανίζουν τη μεγαλύτερη επιβάρυνση
Τα στοιχεία δείχνουν ότι τη μεγαλύτερη επιβάρυνση καταγράφουν οι έφηβοι ηλικίας 15 έως 19 ετών, αλλά και οι γυναίκες όλων των ηλικιακών ομάδων. Παράλληλα, υψηλά ποσοστά παρατηρούνται σε περιοχές υψηλού εισοδήματος, όπως η δυτική Ευρώπη και η Αυστραλασία, ενώ σημαντική αύξηση εντοπίζεται και σε χώρες της νότιας Ασίας και της υποσαχάριας Αφρικής.
Άγχος και κατάθλιψη κυριαρχούν
Οι αγχώδεις διαταραχές και η μείζων καταθλιπτική διαταραχή αποτελούν πλέον από τις σημαντικότερες αιτίες επιβάρυνσης της υγείας παγκοσμίως. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μετά το 2019 καταγράφηκε αύξηση περίπου 24% στα περιστατικά μείζονος κατάθλιψης, ενώ οι αγχώδεις διαταραχές αυξήθηκαν περισσότερο από 47%, με την πανδημία COVID-19 να επιδεινώνει σημαντικά την κατάσταση.
Οι ψυχικές διαταραχές εμφανίζονται σε όλες τις ηλικίες, ωστόσο διαφοροποιούνται ανάλογα με το στάδιο ζωής. Στην παιδική ηλικία κυριαρχούν οι διαταραχές αυτιστικού φάσματος, η ΔΕΠΥ και οι διαταραχές συμπεριφοράς, ενώ στην εφηβεία το άγχος και η κατάθλιψη αποτελούν τις κυριότερες αιτίες ψυχικού φορτίου.
Οι ψυχικές διαταραχές πρώτη αιτία αναπηρίας
Η μελέτη αναδεικνύει και τη σοβαρή κοινωνική διάσταση του προβλήματος, καθώς οι ψυχικές διαταραχές αποτελούν πλέον την κυριότερη αιτία αναπηρίας διεθνώς, ξεπερνώντας ακόμη και τα καρδιαγγειακά νοσήματα ή τον καρκίνο. Το 2023 αντιστοιχούσαν σε 171 εκατομμύρια χαμένα έτη ζωής λόγω αναπηρίας και πρόωρου θανάτου (DALYs), καταλαμβάνοντας την πέμπτη θέση μεταξύ όλων των αιτιών νόσου παγκοσμίως.
Την ίδια στιγμή, η πρόσβαση σε επαρκή θεραπεία παραμένει περιορισμένη. Εκτιμάται ότι μόλις το 9% των ατόμων με μείζονα κατάθλιψη λαμβάνει επαρκή φροντίδα, ενώ σε δεκάδες χώρες το ποσοστό είναι ακόμη χαμηλότερο.
Ψυχικές διαταραχές: Αυξημένο το φορτίο και στην Ελλάδα
Ανησυχητικά είναι και τα δεδομένα για τη χώρα μας. Σύμφωνα με τη μελέτη, ο αριθμός των ατόμων με ψυχικές διαταραχές στην Ελλάδα αυξήθηκε από 14.156 περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους το 1990 σε 19.551 το 2023.
Παράλληλα, οι ψυχικές διαταραχές συνέβαλαν το 2023 σε περίπου 325.000 χαμένα έτη ζωής λόγω αναπηρίας ή πρόωρου θανάτου στον ελληνικό πληθυσμό, παρουσιάζοντας αύξηση 135,5% σε σχέση με το 1990.
Οι αγχώδεις διαταραχές και η κατάθλιψη αποτελούν και στην Ελλάδα τις βασικές αιτίες ψυχικού φορτίου, ενώ ο δείκτης DALYs της χώρας εμφανίζεται υψηλότερος από τον μέσο όρο της δυτικής Ευρώπης και του παγκόσμιου πληθυσμού.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και η ευρύτερη πρόσβαση των πολιτών σε θεραπεία και υποστήριξη αποτελούν πλέον κρίσιμη προτεραιότητα για τα συστήματα υγείας διεθνώς.
Πηγή: dailypharmanews.gr
