Η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκρίνει αυστηρότερα όρια για την παρουσία της τοξίνης σερεουλίδης στα βρεφικά γάλατα, μετά τις εκτεταμένες ανακλήσεις προϊόντων. Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο, ποιοι είναι οι κίνδυνοι για την υγεία των βρεφών και τι ισχύει στην Ελλάδα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην ενίσχυση του πλαισίου ασφάλειας για τα βρεφικά γάλατα, μετά τις εκτεταμένες ανακλήσεις προϊόντων που σημειώθηκαν σε πολλές χώρες λόγω της πιθανής παρουσίας σερεουλίδης (cereulide), μιας τοξίνης που μπορεί να προκαλέσει σοβαρά γαστρεντερικά συμπτώματα στα βρέφη.
Στις 6 Νοεμβρίου 2026, τα 27 κράτη μέλη ενέκριναν τη θέσπιση μόνιμου κριτηρίου ασφάλειας για την παρουσία της συγκεκριμένης τοξίνης σε βρεφικά γάλατα, γάλατα δεύτερης βρεφικής ηλικίας και ορισμένα τρόφιμα ειδικών ιατρικών σκοπών που προορίζονται για βρέφη.
Η απόφαση βασίζεται στην επιστημονική αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) και αποσκοπεί στην ενίσχυση της προστασίας της βρεφικής υγείας.
Από τις ανακλήσεις του 2025 στους νέους ευρωπαϊκούς κανόνες
Η υπόθεση ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2025, όταν άρχισαν να ανακαλούνται συγκεκριμένες παρτίδες βρεφικών γαλάτων εξαιτίας της πιθανής παρουσίας σερεουλίδης.
Στις αρχές του 2026, η Nestlé ανακοίνωσε εκτεταμένες προληπτικές ανακλήσεις προϊόντων σε δεκάδες χώρες, ενώ ακολούθησαν αντίστοιχες ενέργειες και από άλλους παραγωγούς, μεταξύ των οποίων η Danone και η Lactalis.
Οι έρευνες συνέδεσαν την επιμόλυνση με έλαιο αραχιδονικού οξέος (ARA), το οποίο είχε εισαχθεί από την Κίνα και χρησιμοποιήθηκε ως συστατικό σε προϊόντα βρεφικής διατροφής.
Η συγκεκριμένη υπόθεση ανέδειξε την ανάγκη για αυστηρότερους ελέγχους τόσο στις πρώτες ύλες όσο και στα τελικά προϊόντα.
Τι προβλέπουν οι νέοι κανόνες της ΕΕ
Το νέο πλαίσιο προβλέπει την τροποποίηση του Κανονισμού (ΕΚ) 2073/2005 σχετικά με τα μικροβιολογικά κριτήρια για τα τρόφιμα, με την προσθήκη ειδικού κριτηρίου για τη σερεουλίδη.
Σύμφωνα με το εγκεκριμένο σχέδιο, προβλέπονται:
- Ανώτατο όριο σερεουλίδης: 0,1 μικρογραμμάρια ανά κιλό (μg/kg) για τα αντίστοιχα προϊόντα σε ξηρή μορφή. Στα υγρά προϊόντα το εφαρμοζόμενο όριο προσαρμόζεται βάσει του συντελεστή ανασύστασης.
- Συγκεκριμένο σχέδιο δειγματοληψίας: Εξέταση τριών μονάδων δείγματος, με μηδενική αποδοχή μονάδων που φτάνουν ή υπερβαίνουν το καθορισμένο όριο.
- Τυποποιημένη εργαστηριακή ανάλυση: Χρήση της μεθόδου αναφοράς ISO 18465 για τον προσδιορισμό της τοξίνης.
- Ενιαίοι έλεγχοι ασφάλειας: Τα νέα κριτήρια θα αποτελούν σημείο αναφοράς για τους ελέγχους των επιχειρήσεων τροφίμων και των αρμόδιων εθνικών αρχών.
Παράλληλα, ήδη από τον Φεβρουάριο του 2026, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει ενισχυμένους ελέγχους για τις εισαγωγές ελαίου αραχιδονικού οξέος από την Κίνα.
Η έγκριση των νέων μόνιμων κριτηρίων από τα κράτη μέλη αποτελεί σημαντικό βήμα για την εφαρμογή τους. Ωστόσο, η έναρξη ισχύος του νέου κανονισμού προϋποθέτει τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τι ισχύει στην Ελλάδα για τις ανακλήσεις βρεφικών γαλάτων
Στην Ελλάδα έχουν ήδη πραγματοποιηθεί προληπτικές ανακλήσεις συγκεκριμένων παρτίδων βρεφικών γαλάτων, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής κινητοποίησης για την αντιμετώπιση της πιθανής επιμόλυνσης από σερεουλίδη.
Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) ανακοίνωσε σχετικές αποφάσεις τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2026, κατόπιν ενημέρωσης από τις παραγωγούς εταιρείες.
Μεταξύ των προϊόντων για τα οποία είχαν ανακληθεί συγκεκριμένες παρτίδες περιλαμβάνονταν τα:
- NAN OPTIPRO 1
- S-26 GOLD 1
- NAN SUPREME 1
- NAN SENSITIVE PLUS
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι οι ανακλήσεις αφορούσαν συγκεκριμένους αριθμούς παρτίδων και όχι το σύνολο των προϊόντων των παραπάνω σειρών.
Οι καταναλωτές καλούνται να ελέγχουν τις επίσημες ανακοινώσεις των αρμόδιων αρχών και των εταιρειών για τους ακριβείς αριθμούς παρτίδων.
Στην περίπτωση των συγκεκριμένων ανακλήσεων της Nestlé, η εταιρεία ανακοίνωσε τη δυνατότητα επιστροφής των προϊόντων στο σημείο αγοράς και επιστροφής χρημάτων, ακόμη και χωρίς απόδειξη αγοράς.
Τι είναι η σερεουλίδη και ποιοι είναι οι κίνδυνοι για τα βρέφη;
Η σερεουλίδη είναι μια θερμοανθεκτική εμετική τοξίνη που παράγεται από ορισμένα στελέχη του βακτηρίου Bacillus cereus.
Η υψηλή αντοχή της στη θερμότητα σημαίνει ότι δεν εξουδετερώνεται αξιόπιστα με το βράσιμο του νερού ή με τις συνήθεις διαδικασίες θερμικής επεξεργασίας.
Η κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν τη συγκεκριμένη τοξίνη μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα, συνήθως μέσα σε 30 λεπτά έως 6 ώρες από την έκθεση, όπως:
- Ναυτία και αιφνίδιο εμετό.
- Κοιλιακό άλγος ή κράμπες.
- Σε ορισμένες περιπτώσεις, διάρροια.
- Αφυδάτωση και διαταραχές της ισορροπίας των ηλεκτρολυτών, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα είναι έντονα.
Τα νεογνά και τα βρέφη ηλικίας κάτω των έξι μηνών θεωρούνται περισσότερο ευάλωτα στις επιπλοκές από τη σοβαρή απώλεια υγρών.
Σύμφωνα με την κοινή αξιολόγηση της EFSA και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), οι εκτεταμένες ανακλήσεις συνέβαλαν στον περιορισμό της πιθανότητας έκθεσης στα επηρεαζόμενα προϊόντα.
Ο ρόλος του παιδιάτρου στην αναγνώριση και διαχείριση πιθανής έκθεσης
Οι παιδίατροι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην έγκαιρη αξιολόγηση των βρεφών που ενδέχεται να έχουν καταναλώσει προϊόντα από ανακληθείσες παρτίδες.
Η κλινική προσέγγιση περιλαμβάνει:
- Λήψη διατροφικού ιστορικού: Διερεύνηση του βρεφικού γάλακτος που καταναλώνει το παιδί και, εφόσον υπάρχει υποψία έκθεσης, έλεγχο του προϊόντος και του αριθμού παρτίδας.
- Αξιολόγηση των συμπτωμάτων: Αναγνώριση αιφνίδιου εμετού, διάρροιας, κοιλιακής δυσφορίας και άλλων συμπτωμάτων που μπορεί να εμφανιστούν μετά την κατανάλωση.
- Εκτίμηση του κινδύνου αφυδάτωσης: Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα νεογνά και στα βρέφη κάτω των έξι μηνών, τα οποία είναι περισσότερο ευάλωτα στις διαταραχές υγρών και ηλεκτρολυτών.
- Καθοδήγηση των γονέων: Παροχή σαφών οδηγιών για τη διακοπή χρήσης ανακληθέντων προϊόντων και την επιλογή κατάλληλης εναλλακτικής διατροφής.
- Παρακολούθηση και αντιμετώπιση: Η ανάγκη ιατρικής παρακολούθησης ή νοσοκομειακής αξιολόγησης καθορίζεται από την ηλικία του βρέφους, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και την κλινική του κατάσταση.
Η εμφάνιση γαστρεντερικών συμπτωμάτων δεν τεκμηριώνει από μόνη της έκθεση σε σερεουλίδη, καθώς απαιτείται αξιολόγηση και άλλων πιθανών αιτιών.
Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς;
Οι γονείς που έχουν προμηθευτεί βρεφικό γάλα από προϊόντα για τα οποία έχουν ανακοινωθεί ανακλήσεις θα πρέπει να ακολουθούν τρία βασικά βήματα:
1. Έλεγχος συσκευασίας: Να συγκρίνουν τον αριθμό παρτίδας και την ημερομηνία λήξης με τις επίσημες λίστες των ανακληθέντων προϊόντων.
2. Διακοπή χρήσης ανακληθείσας παρτίδας: Εφόσον το προϊόν περιλαμβάνεται σε επίσημη ανάκληση, να μη χρησιμοποιηθεί, ακόμη και αν η συσκευασία έχει ανοιχτεί. Για την επιστροφή ή αντικατάστασή του πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες της εταιρείας και των αρμόδιων αρχών.
3. Επικοινωνία με τον παιδίατρο: Σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων μετά την κατανάλωση ύποπτου προϊόντος, απαιτείται άμεση επικοινωνία με τον παιδίατρο. Εάν το βρέφος παρουσιάζει σοβαρά συμπτώματα ή ενδείξεις αφυδάτωσης, χρειάζεται επείγουσα ιατρική αξιολόγηση.
Η θέσπιση ενιαίων και αυστηρότερων ευρωπαϊκών κριτηρίων ασφάλειας αποτελεί ένα επιπλέον μέτρο πρόληψης, με στόχο την προστασία της βρεφικής υγείας και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στα προϊόντα βρεφικής διατροφής.
