Περισσότερες από 800.000 μαστογραφίες πραγματοποιούνται κάθε χρόνο στην Αυστρία στο πλαίσιο του προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού. Τώρα, Ισραηλινοί επιστήμονες εξετάζουν αν η ίδια εξέταση θα μπορούσε να προσφέρει ένα επιπλέον όφελος: να εντοπίζει, παράλληλα με τις αλλοιώσεις του μαστού, και ενδείξεις καρδιαγγειακού κινδύνου.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης, το οποίο αναλύει χαρακτηριστικά των μαστογραφικών εικόνων και επιχειρεί να εντοπίσει γυναίκες που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο για συγκεκριμένες καρδιαγγειακές παθήσεις.
Η μελέτη παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Καρδιολογίας (ESC), το οποίο πραγματοποιείται στο Μόναχο έως τις 31 Αυγούστου.
Μαστογραφία: Όλα όσα μπορεί να “δει”
«Παρότι οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν παγκοσμίως την κυριότερη αιτία θανάτου στις γυναίκες, εξακολουθούν να υποδιαγιγνώσκονται και να υποθεραπεύονται», ανέφερε η Viana Copeland από το Chaim Sheba Medical Center στο Τελ Αβίβ.
Όπως εξήγησε, αρκετές γυναίκες αναζητούν ιατρική βοήθεια όταν η καρδιαγγειακή νόσος έχει ήδη εξελιχθεί. Την ίδια στιγμή, όμως, πολλές υποβάλλονται τακτικά σε προληπτικό έλεγχο για τον καρκίνο του μαστού.
Αυτό οδήγησε τους ερευνητές να εξετάσουν αν η μαστογραφία θα μπορούσε, με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης, να αξιοποιηθεί και για την έγκαιρη αναγνώριση καρδιαγγειακού κινδύνου.
Η λογική είναι απλή: εφόσον η γυναίκα πραγματοποιεί ήδη μια εξέταση, η ανάλυση των ίδιων εικόνων θα μπορούσε ενδεχομένως να προσφέρει επιπλέον πληροφορίες, χωρίς να απαιτείται νέα απεικονιστική εξέταση.
Η μελέτη σε σχεδόν 30.000 γυναίκες
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 29.921 γυναίκες, οι οποίες είχαν υποβληθεί συνολικά σε 97.364 μαστογραφικές εξετάσεις. Η μέση ηλικία τους ήταν τα 54 έτη.
Στη συνέχεια, συνέδεσαν τα ευρήματα των μαστογραφιών με στοιχεία για τρεις συχνές καρδιαγγειακές παθήσεις:
- υπέρταση
- ισχαιμική καρδιοπάθεια ή στεφανιαία νόσο
- προηγούμενο εγκεφαλικό επεισόδιο.
Τα δεδομένα προέρχονταν από ηλεκτρονικούς ιατρικούς φακέλους, συνταγογραφήσεις φαρμάκων και άλλες κλινικές και απεικονιστικές εξετάσεις.
Συνολικά, το 16% των γυναικών είχε υπέρταση, ενώ 2,5% είχε διαγνωσμένη στεφανιαία νόσο και το ίδιο ποσοστό είχε ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου.
Η τεχνητή νοημοσύνη είναι βοηθός
Οι επιστήμονες εκπαίδευσαν ένα μοντέλο Deep Learning, ώστε να αναγνωρίζει μέσα από χαρακτηριστικά των μαστογραφικών εικόνων γυναίκες που είχαν κάποια από τις συγκεκριμένες καρδιαγγειακές παθήσεις.
Για την αξιολόγηση της απόδοσης του μοντέλου χρησιμοποιήθηκε η καμπύλη AUROC. Η τιμή 0,5 αντιστοιχεί σε τυχαία πρόβλεψη, ενώ το 1 υποδηλώνει τέλεια ικανότητα διάκρισης.
Η πρώτη εκδοχή του μοντέλου έδωσε, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Καρδιολογίας, ενθαρρυντικά αποτελέσματα:
- AUROC 0,79 για την υπέρταση
- AUROC 0,78 για τη στεφανιαία νόσο
- AUROC 0,86 για προηγούμενο εγκεφαλικό επεισόδιο
Οι ερευνητές τονίζουν, ωστόσο, ότι το μοντέλο βρίσκεται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης. Επόμενος στόχος είναι η περαιτέρω βελτίωση της ακρίβειάς του και η μείωση των ψευδώς θετικών και ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων.
Παράλληλα, εξετάζουν αν η ίδια προσέγγιση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό και άλλων καρδιαγγειακών παθήσεων.
Ένας επιπλέον «έλεγχος» μέσα από την ίδια εξέταση
Η πιθανή αξιοποίηση της μαστογραφίας για την εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή αφορά μια εξέταση που πραγματοποιείται ήδη ευρέως σε γυναίκες μέσης ηλικίας.
«Καθώς οι μαστογραφίες πραγματοποιούνται ήδη ευρέως, η ανάλυση των ίδιων εικόνων για την εξαγωγή πληροφοριών σχετικά με την καρδιαγγειακή υγεία θα μπορούσε δυνητικά να προσφέρει μια νέα προσέγγιση, χωρίς να απαιτείται πρόσθετη απεικονιστική εξέταση», σημείωσε η Viana Copeland.
Η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε, εφόσον επιβεβαιωθεί σε μεγαλύτερες μελέτες και ενσωματωθεί με ασφάλεια στην κλινική πράξη, να λειτουργήσει ως ένα επιπλέον «καμπανάκι» για γυναίκες που ενδέχεται να χρειάζονται περαιτέρω καρδιολογικό έλεγχο.
Δεν σημαίνει, βέβαια, ότι η μαστογραφία αντικαθιστά τις καρδιολογικές εξετάσεις ή ότι μπορεί από μόνη της να θέσει διάγνωση καρδιαγγειακής νόσου.
Και στους άνδρες μέσω του προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα
Μια αντίστοιχη δυνατότητα έχει αναδειχθεί και μέσω μιας άλλης εξέτασης προσυμπτωματικού ελέγχου, αυτή τη φορά για τον καρκίνο του πνεύμονα.
Στα τέλη του 2024, Καναδοί επιστήμονες εξέτασαν αν η αξονική τομογραφία θώρακος χαμηλής δόσης, που χρησιμοποιείται στον προσυμπτωματικό έλεγχο βαρέων καπνιστών, μπορεί να αποκαλύψει παράλληλα ενδείξεις αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Canadian Medical Association Journal, περιέλαβε 1.486 άτομα τα οποία συμμετείχαν σε πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου από τον Μάρτιο του 2017 έως τον Νοέμβριο του 2018.
Στο 82,9% των εξεταζόμενων εντοπίστηκε στεφανιαία ασβέστωση, ενώ στο 29,5% –439 άτομα– η ασβέστωση χαρακτηρίστηκε εκτεταμένη.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν στη συνέχεια τους συμμετέχοντες και συνέδεσαν τα ευρήματα των αξονικών τομογραφιών με τα δεδομένα θνησιμότητας.
Κατά τη μέση περίοδο παρακολούθησης των 50 μηνών, η σοβαρή ασβέστωση των στεφανιαίων αρτηριών συνδεόταν με περίπου διπλάσιο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια, ενώ ο κίνδυνος θανάτου από οποιαδήποτε αιτία ήταν 2,39 φορές υψηλότερος.
Οι επιστήμονες κατέληξαν ότι η εκτεταμένη στεφανιαία ασβέστωση που εντοπίζεται σε αξονική τομογραφία θώρακος χαμηλής δόσης αποτελεί ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα θνησιμότητας.
Το εύρημα αναδεικνύει μια ευρύτερη προοπτική: εξετάσεις που πραγματοποιούνται ήδη για την πρόληψη ή την έγκαιρη διάγνωση μιας συγκεκριμένης νόσου ενδέχεται στο μέλλον να αξιοποιούνται και για τον εντοπισμό άλλων σημαντικών παραγόντων κινδύνου.
Για τις γυναίκες, αυτή η προοπτική μπορεί να αφορά τη μαστογραφία και την καρδιαγγειακή υγεία. Για τους άνδρες και τις γυναίκες που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου για καρκίνο του πνεύμονα, μπορεί να αφορά την αξονική τομογραφία θώρακος.
Πηγή: iatronet.gr
