Ο καρκίνος του μαστού πρόκειται για την συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες, με περίπου 2,3 εκατομμύρια νέα περιστατικά να καταγράφονται το 2022. Τώρα, νέα ευρήματα αναδεικνύουν έναν απρόσμενο πιθανό παράγοντα που μπορεί να επηρεάζει την εμφάνιση και την επιθετικότητα της νόσου, ένα κοινό βακτήριο της στοματικής κοιλότητας που συνδέεται με την περιοδοντική νόσο.
Στα πειράματα των ερευνητών, το μικρόβιο φάνηκε να προκαλεί βλάβες στο DNA και να ωθεί τα κύτταρα του μαστού σε συμπεριφορές που συνδέονται με την ανάπτυξη και τη μετάσταση του καρκίνου. Η μελέτη επικεντρώθηκε συγκεκριμένα στο Fusobacterium nucleatum. Το συγκεκριμένο βακτήριο έχει ήδη συσχετιστεί με καρκίνο του παχέος εντέρου και άλλες μορφές καρκίνου, ενώ τα νέα δεδομένα υποδηλώνουν ότι μπορεί να φτάνει και στον μαστό.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, το μικρόβιο φαίνεται ότι μπορεί να εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος, να εγκατασταθεί στον μαστικό ιστό και να προκαλέσει φλεγμονή και άλλες κυτταρικές αλλαγές που προηγούνται της καρκινογένεσης. Παρατηρήθηκε επίσης ότι το βακτήριο επιτάχυνε την ανάπτυξη των όγκων και διευκόλυνε τη μετάσταση των καρκινικών κυττάρων από τον μαστό στους πνεύμονες, σε ζωικά μοντέλα που έχουν σχεδιαστεί ώστε να προσομοιώνουν τον ανθρώπινο καρκίνο του μαστού.
Πρώιμες αλλαγές στους ιστούς και εξέλιξη όγκου
Για να διερευνήσουν πώς το βακτήριο μπορεί να επηρεάζει τα αρχικά στάδια της νόσου, οι ερευνητές συνδύασαν πειράματα σε προκλινικά μοντέλα με με δοκιμές σε ανθρώπινα κύτταρα καρκίνου του μαστού. Όταν το Fusobacterium nucleatum εισήχθη απευθείας στην περιοχή των γαλακτοφόρων πόρων στα πειραματόζωα, ο μαστικός ιστός εμφάνισε μεταπλαστικές και υπερπλαστικές αλλοιώσεις, μη καρκινικές αλλαγές που υποδηλώνουν ανώμαλη ανάπτυξη ή μεταβολή της κυτταρικής ταυτότητας.
Οι αλλοιώσεις αυτές συνοδεύονταν από φλεγμονή, ενδείξεις βλάβης στο DNA και αυξημένο κυτταρικό πολλαπλασιασμό, ένα μοτίβο που συνδέεται με συνθήκες αυξημένου κινδύνου εμφάνισης καρκίνου. Όταν το βακτήριο εισήχθη στην κυκλοφορία του αίματος, παρατηρήθηκε σημαντική επιτάχυνση της ανάπτυξης και της εξάπλωσης ήδη υπαρχόντων όγκων του μαστού.
Ο μοριακός μηχανισμός πίσω από τα ευρήματα
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης τον μοριακό μηχανισμό που φαίνεται να βρίσκεται πίσω από αυτές τις επιδράσεις. Η έκθεση στο Fusobacterium nucleatum προκάλεσε βλάβες στο DNA των κυττάρων και ενεργοποίησε οδούς επιδιόρθωσης που είναι γνωστό ότι μπορούν να εισάγουν λάθη. Μεταξύ αυτών ήταν και η διαδικασία μη ομόλογης σύνδεσης των άκρων, ένας ταχύς αλλά επιρρεπής σε σφάλματα τρόπος με τον οποίο τα κύτταρα επανασυνδέουν τα σπασμένα άκρα του DNA.
Η ομάδα διαπίστωσε ότι ακόμη και η σύντομη έκθεση στο βακτήριο αρκούσε για να αυξηθεί η έκφραση της πρωτεΐνης PKcs, η οποία συνδέεται με ενισχυμένη ικανότητα των καρκινικών κυττάρων να μεταναστεύουν, να εισβάλλουν σε γειτονικούς ιστούς, να αποκτούν χαρακτηριστικά βλαστοκυττάρων και να εμφανίζουν μεγαλύτερη αντοχή στη χημειοθεραπεία.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, τα ευρήματα αποκαλύπτουν μια πιθανή σύνδεση ανάμεσα στα στοματικά μικρόβια και τον κίνδυνο εμφάνισης ή εξέλιξης του καρκίνου του μαστού, ιδιαίτερα σε άτομα με γενετική προδιάθεση. «Τίποτα δεν συμβαίνει μεμονωμένα. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι πολλοί παράγοντες κινδύνου δρουν συνδυαστικά, με το F. nucleatum να λειτουργεί ως περιβαλλοντικός παράγοντας που μπορεί να συνεργάζεται με κληρονομούμενες μεταλλάξεις, όπως η BRCA1, ενισχύοντας την εμφάνιση και την επιθετικότητα του καρκίνου».
Προσθέτουν ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να διερευνηθούν οι κλινικές προεκτάσεις αυτών των ευρημάτων και κατά πόσο η στοματική υγεία θα πρέπει να θεωρείται πιθανός παράγοντας κινδύνου για τον καρκίνο του μαστού.
