Νέα μελέτη αναδεικνύει συσχέτιση μεταξύ μειωμένης μικροβιακής ποικιλότητας στο στοματικό οικοσύστημα και χαμηλότερης γνωστικής επίδοσης σε άτομα με σχιζοφρένεια. Ερευνητική ομάδα από το Science Tokyo, αναλύοντας δείγματα σάλιου και αποτελέσματα νευροψυχολογικών δοκιμασιών σε ασθενείς και υγιή άτομα, διαπίστωσε ότι η ελάττωση της ποικιλότητας των στοματικών βακτηρίων σχετίζεται με επιβαρυμένη γνωστική λειτουργία.
Αν και η διερεύνηση του ρόλου του μικροβιώματος έχει επικεντρωθεί κυρίως στον άξονα εντέρου–εγκεφάλου, αυξανόμενα δεδομένα υποδεικνύουν ότι και το στοματικό μικροβιακό οικοσύστημα ενδέχεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη νευροβιολογία της νόσου.
Διερεύνηση της σχέσης στοματικού μικροβιώματος και εγκεφαλικής λειτουργίας
Η συγκεκριμένη μελέτη εξέτασε τη συσχέτιση μεταξύ της σύστασης του στοματικού μικροβιώματος και της γνωστικής επίδοσης σε άτομα με σχιζοφρένεια, καθώς και πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να μεσολαβούν στη σχέση αυτή.
Συνολικά συμπεριλήφθηκαν 68 ασθενείς με σχιζοφρένεια και 32 υγιείς συμμετέχοντες. Η γνωστική λειτουργία αξιολογήθηκε μέσω τυποποιημένων νευροψυχολογικών δοκιμασιών, ενώ η συνολική γνωστική επίδοση αποτυπώθηκε με δείκτη γενικής νοημοσύνης (IQ), όπου υψηλότερες τιμές αντιστοιχούν σε ανώτερη γνωστική λειτουργία.
Για την ανάλυση του στοματικού μικροβιώματος συλλέχθηκαν δείγματα σάλιου, τα οποία υποβλήθηκαν σε μοριακή γενετική ανάλυση υψηλής ευκρίνειας. Ακολούθως, εφαρμόστηκαν βιοπληροφορικά και υπολογιστικά μοντέλα για την εκτίμηση της λειτουργικής μεταβολικής δυναμικής των μικροβιακών κοινοτήτων.
Κύρια ευρήματα
Τα αποτελέσματα κατέδειξαν ότι οι ασθενείς με σχιζοφρένεια:
- Παρουσίαζαν σημαντικά μειωμένη μικροβιακή ποικιλότητα στο στοματικό μικροβίωμα συγκριτικά με τα υγιή άτομα.
- Επέδειξαν χαμηλότερες επιδόσεις στις γνωστικές δοκιμασίες.
- Εμφάνιζαν θετική συσχέτιση μεταξύ μικροβιακής ποικιλότητας και συνολικής γνωστικής επίδοσης εντός της ομάδας των ασθενών.
Παράλληλα, διαπιστώθηκαν ποιοτικές μεταβολές στη σύσταση της μικροβιακής χλωρίδας, με αυξημένη αναλογία του γένους Streptococcus σε σχέση με το Prevotella, αμφότερα μέλη της φυσιολογικής στοματικής μικροχλωρίδας. Η ανισορροπία αυτή ερμηνεύεται ως ένδειξη δυσβίωσης και μειωμένης οικολογικής σταθερότητας του μικροβιώματος.
Οι προβλέψεις λειτουργικών οδών έδειξαν ότι μικροβιακές μεταβολικές διεργασίες που σχετίζονται με τον ενεργειακό μεταβολισμό, τη βιοσύνθεση γλυκανών και την παραγωγή βασικών συμπαραγόντων παρουσίαζαν θετική συσχέτιση με τη γνωστική λειτουργία. Αντιθέτως, βιοδείκτες που σχετίζονται με φλεγμονώδεις μηχανισμούς και νευροφλεγμονή δεν φάνηκε να εξηγούν άμεσα τη συσχέτιση μεταξύ μικροβιώματος και γνωστικής επίδοσης.
Ερμηνεία και προοπτικές
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη είναι διατομεακή (cross-sectional) και συνεπώς δεν επιτρέπει την τεκμηρίωση αιτιώδους σχέσης. Ωστόσο, τα ευρήματα υποστηρίζουν την υπόθεση ότι το στοματικό μικροβίωμα ενδέχεται να αποτελεί βιολογικό δείκτη σχετιζόμενο με τη γνωστική δυσλειτουργία στη σχιζοφρένεια.
Το στοματικό μικροβίωμα, λόγω της εύκολης και μη επεμβατικής πρόσβασης σε δείγματα σάλιου, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κλινικά αξιοποιήσιμο «παράθυρο» για την κατανόηση μικροβιακών παραμέτρων που επηρεάζουν τη νευρογνωστική έκβαση της νόσου.
Η μελέτη ενισχύει την έννοια του άξονα στόματος–εγκεφάλου και θέτει τις βάσεις για μελλοντικές διαχρονικές και παρεμβατικές έρευνες. Πιθανές θεραπευτικές προσεγγίσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν στρατηγικές βελτίωσης της στοματικής υγιεινής, καθώς και στοχευμένες παρεμβάσεις στο μικροβίωμα μέσω πρεβιοτικών ή προβιοτικών παραγόντων, με στόχο την υποστήριξη της γνωστικής λειτουργίας σε ασθενείς με σχιζοφρένεια.
