Η ανδρογενετική αλωπεκία και ο καρκίνος του προστάτη αποτελούν δύο συχνές, ηλικιακά εξαρτώμενες και σε σημαντικό βαθμό κληρονομήσιμες καταστάσεις, οι οποίες συνδέονται με τη δράση των ανδρογόνων.
Η κοινή αυτή βιολογική βάση έχει οδηγήσει τους επιστήμονες να διερευνήσουν κατά πόσο η εμφάνιση ανδρικού τύπου τριχόπτωσης μπορεί να σχετίζεται με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη.
Σε πληθυσμιακή μελέτη ασθενών-μαρτύρων, η οποία δημοσιεύθηκε το 2010 στο περιοδικό Cancer Epidemiology, ερευνητές από το University of Washington και το Fred Hutchinson Cancer Research Center εξέτασαν τη σχέση μεταξύ της πρώιμης ανδρογενετικής αλωπεκίας και του κινδύνου καρκίνου του προστάτη.
Γιατί οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στην ηλικία των 30 ετών
Προηγούμενες έρευνες είχαν συχνά αξιολογήσει την κατάσταση των μαλλιών κατά τη στιγμή της ένταξης στη μελέτη ή της διάγνωσης του καρκίνου. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν επομένως ηλικίας άνω των 55 ετών, όταν η αραίωση των μαλλιών είναι ήδη ιδιαίτερα συχνή.
Η ερευνητική ομάδα επέλεξε να εξετάσει το πρότυπο τριχόπτωσης στην ηλικία των 30 ετών, θεωρώντας ότι η πρώιμη εμφάνιση ανδρογενετικής αλωπεκίας ενδέχεται να αποτελεί πιο κατάλληλο δείκτη της μακροχρόνιας επίδρασης των ανδρογόνων.
Η προσέγγιση αυτή βασίστηκε και στη μακρά λανθάνουσα περίοδο του καρκίνου του προστάτη, καθώς μπορεί να μεσολαβήσουν αρκετά χρόνια από τις πρώτες κυτταρικές μεταβολές μέχρι την κλινική διάγνωση.
Χαμηλότερες πιθανότητες καρκίνου του προστάτη
Η ανάλυση περιέλαβε σχεδόν 2.000 άνδρες ηλικίας 35 έως 76 ετών. Περίπου οι μισοί είχαν διαγνωστεί με καρκίνο του προστάτη, ενώ οι υπόλοιποι αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι άνδρες που ανέφεραν ότι είχαν αρχίσει να εμφανίζουν ανδρικού τύπου τριχόπτωση έως την ηλικία των 30 ετών είχαν κατά 29% χαμηλότερες πιθανότητες καρκίνου του προστάτη σε σύγκριση με όσους δεν είχαν παρουσιάσει πρώιμη αλωπεκία.
Σε ορισμένες αναλύσεις, η μακροχρόνια παρουσία τριχόπτωσης συσχετίστηκε με μείωση των πιθανοτήτων έως και 45%. Η αντίστροφη συσχέτιση παρατηρήθηκε τόσο για λιγότερο επιθετικές όσο και για πιο επιθετικές μορφές της νόσου.
Οι αριθμοί αυτοί αφορούν σχετικές πιθανότητες σε έναν συγκεκριμένο πληθυσμό και δεν σημαίνουν ότι η φαλάκρα προστατεύει έναν μεμονωμένο άνδρα από τον καρκίνο του προστάτη.
Ο πιθανός ρόλος των ανδρογόνων
Η ανδρογενετική αλωπεκία σχετίζεται κυρίως με τη γενετικά καθορισμένη ευαισθησία των τριχοθυλακίων στη διυδροτεστοστερόνη, έναν δραστικό μεταβολίτη της τεστοστερόνης.
Η διυδροτεστοστερόνη συνδέεται με τους υποδοχείς ανδρογόνων στους τριχοθυλάκους και, σε γενετικά προδιατεθειμένα άτομα, προκαλεί τη σταδιακή σμίκρυνσή τους. Το αποτέλεσμα είναι η παραγωγή λεπτότερων και βραχύτερων τριχών και, τελικά, η χαρακτηριστική αραίωση στο μέτωπο και στην κορυφή της κεφαλής.
Τα ανδρογόνα διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στη φυσιολογία του προστάτη και μπορούν να υποστηρίξουν την ανάπτυξη ανδρογονοευαίσθητων καρκινικών κυττάρων. Ωστόσο, η σχέση μεταξύ των επιπέδων των ορμονών, της ευαισθησίας των υποδοχέων και του κινδύνου καρκίνου είναι σύνθετη.
Οι συγγραφείς της μελέτης διατύπωσαν την υπόθεση ότι γενετικές παραλλαγές στο γονίδιο του υποδοχέα των ανδρογόνων ή σε άλλες οδούς του μεταβολισμού τους θα μπορούσαν να επηρεάζουν και τις δύο καταστάσεις.
Παρότι τα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα, η μελέτη δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίου και αποτελέσματος. Πρόκειται για μελέτη ασθενών-μαρτύρων, στην οποία το ιστορικό τριχόπτωσης βασίστηκε στην ανάκληση των συμμετεχόντων.
Τι σημαίνει το εύρημα για την κλινική πράξη
Η πρώιμη ανδρογενετική αλωπεκία δεν μπορεί επί του παρόντος να χρησιμοποιηθεί ως ανεξάρτητος δείκτης χαμηλού ή υψηλού κινδύνου για καρκίνο του προστάτη.
Δεν αποτελεί λόγο τροποποίησης των συστάσεων προσυμπτωματικού ελέγχου και δεν πρέπει να δημιουργεί ψευδή αίσθηση προστασίας. Η απόφαση για έλεγχο του προστάτη πρέπει να εξατομικεύεται με βάση την ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, την καταγωγή, τα συνοδά νοσήματα και την ενημερωμένη συζήτηση μεταξύ ιατρού και ασθενούς.
Η επιστημονική αξία της μελέτης έγκειται κυρίως στην υπόδειξη πιθανών κοινών γενετικών και ορμονικών μηχανισμών μεταξύ της ανδρογενετικής αλωπεκίας και του καρκίνου του προστάτη.
Η εμφάνιση ανδρικού τύπου τριχόπτωσης πριν από την ηλικία των 30 ετών συσχετίστηκε σε μία πληθυσμιακή μελέτη με χαμηλότερες πιθανότητες καρκίνου του προστάτη.
Το εύρημα δεν αποδεικνύει ότι η φαλάκρα λειτουργεί ως «ασπίδα» απέναντι στον καρκίνο. Αντίθετα, αναδεικνύει την πολύπλοκη αλληλεπίδραση γενετικής προδιάθεσης, υποδοχέων ανδρογόνων και ορμονικού μεταβολισμού, η οποία απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση.
