Η Χρόνια Νεφρική Νόσος αναμένεται να αποτελέσει μία από τις πέντε κυριότερες αιτίες θανάτου παγκοσμίως έως το 2040, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Η πρόβλεψη αυτή υπογραμμίζει τη σημαντική αύξηση που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια, αλλά και την ανάγκη ενίσχυσης της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης.
Τα τελευταία τριάντα χρόνια η νόσος έχει παρουσιάσει εντυπωσιακή άνοδο στη διεθνή κατάταξη των αιτιών θανάτου. Το 1990 βρισκόταν στη 18η θέση, ενώ το 2019 είχε ήδη ανέβει στην 9η θέση παγκοσμίως. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι, εάν δεν ενισχυθούν οι πολιτικές πρόληψης και η έγκαιρη αντιμετώπιση, η επιβάρυνση για τα συστήματα υγείας θα συνεχίσει να αυξάνεται.
Η «σιωπηλή» νόσος
Η Χρόνια Νεφρική Νόσος χαρακτηρίζεται συχνά ως «σιωπηλή» νόσος, καθώς στα αρχικά στάδια μπορεί να εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλοί ασθενείς να διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο, όταν η νεφρική λειτουργία έχει ήδη επιβαρυνθεί σημαντικά.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού, που γιορτάζεται κάθε χρόνο τη δεύτερη Πέμπτη του Μαρτίου, οι ειδικοί επισημαίνουν τη σημασία της ενημέρωσης των πολιτών και της πρόληψης.
Σε παγκόσμιο επίπεδο εκτιμάται ότι το 10% έως 14% του πληθυσμού πάσχει από κάποιο στάδιο της νόσου. Πρόκειται για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους, γεγονός που καταδεικνύει την έκταση του προβλήματος και τη σημασία της έγκαιρης ανίχνευσης.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα το πρόβλημα είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικό. Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Νεφρολογικής Εταιρείας, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο πολίτες παρουσιάζουν νεφρική δυσλειτουργία σε διάφορα στάδια της νόσου.
Παράλληλα, περισσότερα από 15.000 άτομα βρίσκονται στο τελικό στάδιο νεφρικής ανεπάρκειας και υποβάλλονται σε θεραπείες υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας, όπως αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση, ενώ κάποιοι έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση νεφρού.
Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι η Ελλάδα καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά νέων περιστατικών τελικού σταδίου νεφρικής ανεπάρκειας στην Ευρώπη, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική την έγκαιρη διάγνωση και τη συστηματική ιατρική παρακολούθηση.
Παράγοντες κινδύνου
Η αύξηση των περιστατικών Χρόνιας Νεφρικής Νόσου συνδέεται κυρίως με την εξάπλωση άλλων χρόνιων παθήσεων. Ο σακχαρώδης διαβήτης, η αρτηριακή υπέρταση και η παχυσαρκία αποτελούν τους βασικούς παράγοντες κινδύνου που οδηγούν σε βλάβη των νεφρών.
Επιπλέον, η γήρανση του πληθυσμού συμβάλλει επίσης στην αύξηση των περιστατικών, καθώς η νεφρική λειτουργία μπορεί να μειώνεται φυσιολογικά με την ηλικία.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι ο προληπτικός έλεγχος μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην έγκαιρη διάγνωση. Με απλές εξετάσεις αίματος και ούρων είναι δυνατό να εντοπιστούν έγκαιρα οι πρώτες ενδείξεις νεφρικής δυσλειτουργίας.
Σήμερα, η ιατρική κοινότητα διαθέτει πλέον αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές, ιδιαίτερα όταν η νόσος διαγνωστεί στα αρχικά στάδια. Νέα φαρμακευτικά σκευάσματα μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νεφρικής ανεπάρκειας και να μειώσουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών, που αποτελούν συχνή αιτία θανάτου στους ασθενείς με νεφρική νόσο.
Δωρεάν προληπτικός έλεγχος
Σημαντικό ρόλο στην πρόληψη διαδραματίζει και το εθνικό πρόγραμμα δωρεάν προληπτικών εξετάσεων «Προλαμβάνω» του Υπουργείου Υγείας. Στο πρόγραμμα έχει ενταχθεί και η Χρόνια Νεφρική Νόσος, με στόχο την έγκαιρη ανίχνευση της νόσου σε άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου.
Οι προληπτικοί έλεγχοι περιλαμβάνουν αιματολογικές εξετάσεις για τη μέτρηση της κρεατινίνης, καθώς και εξέταση ούρων για τον υπολογισμό της αναλογίας λευκωματίνης προς κρεατινίνη.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να καθυστερήσει σημαντικά την εξέλιξη της νόσου και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των ασθενών, μειώνοντας παράλληλα την ανάγκη για θεραπείες όπως η αιμοκάθαρση ή η μεταμόσχευση νεφρού.
