Νέα ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet καταγράφει εντυπωσιακή μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο τραχήλου μήτρας σε γυναίκες που έχουν εμβολιαστεί έναντι του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), με περίπου 200 ζωές να εκτιμάται ότι έχουν σωθεί στην Αγγλία από την έναρξη του προγράμματος εμβολιασμού.
Τα δεδομένα βασίζονται σε παρακολούθηση δεκαετιών και δείχνουν ότι ο εμβολιασμός σε σχολική ηλικία, ο οποίος εφαρμόζεται από το 2008, έχει οδηγήσει σε σημαντική μείωση των περιστατικών και της θνησιμότητας από τη νόσο.
Η πιο αξιοσημείωτη διαπίστωση αφορά τις γυναίκες ηλικίας 20 έως 24 ετών, στις οποίες δεν καταγράφηκαν θάνατοι από καρκίνο τραχήλου μήτρας την περίοδο 2020–2024. Πρόκειται για το πρώτο καταγεγραμμένο πενταετές διάστημα χωρίς θανάτους στη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα, όταν πριν την εφαρμογή του εμβολιασμού θα αναμένονταν περίπου 23 περιστατικά.
Οι ερευνητές αποδίδουν το αποτέλεσμα στην υψηλή εμβολιαστική κάλυψη κοριτσιών ηλικίας 12–13 ετών, επιβεβαιώνοντας την ισχυρή προληπτική δράση του HPV εμβολίου έναντι των υψηλού κινδύνου στελεχών του ιού που σχετίζονται με την εμφάνιση καρκίνου τραχήλου μήτρας.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Πίτερ Σαζένι από το Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο εμβολιασμός μπορεί να μειώσει δραστικά τον κίνδυνο εμφάνισης και θανάτου από έναν συγκεκριμένο τύπο καρκίνου, με τα εμβολιασμένα άτομα να εμφανίζουν πλέον ελάχιστο κίνδυνο πριν την ηλικία των 30 ετών.
Πριν την καθολική εφαρμογή του προγράμματος, καταγράφονταν περίπου 20 θάνατοι ετησίως σε νεαρές γυναίκες στο Ηνωμένο Βασίλειο, στοιχείο που αναδεικνύει τη σημαντική μείωση της νόσου μετά την εισαγωγή του εμβολιασμού.
Παρά τη βελτίωση, ο καρκίνος τραχήλου μήτρας παραμένει ο 14ος συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες στη χώρα, με περίπου 3.300 νέες διαγνώσεις ετησίως. Ο HPV ευθύνεται για τη μεγάλη πλειονότητα των περιστατικών, καθώς μεταδίδεται κυρίως μέσω στενής δερματικής επαφής.
Οι περισσότερες λοιμώξεις από HPV υποχωρούν αυτόματα, ωστόσο ένα μικρό ποσοστό μπορεί να οδηγήσει σε προκαρκινικές αλλοιώσεις που εξελίσσονται με την πάροδο των ετών σε κακοήθεια.
Στην Ελλάδα, η εμβολιαστική κάλυψη των εφήβων παραμένει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με περίπου 52% των κοριτσιών να ολοκληρώνουν τον εμβολιασμό έως την ηλικία των 15 ετών. Παράλληλα, η χώρα έχει θέσει στόχο την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου μήτρας έως το 2047.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η μείωση της θνησιμότητας θα συνεχιστεί καθώς οι πρώτες πλήρως εμβολιασμένες γενιές εισέρχονται σε μεγαλύτερες ηλικίες, ενισχύοντας το προληπτικό όφελος του προγράμματος.
Η Cancer Research UK χαρακτήρισε τα ευρήματα σημαντικό ορόσημο, επισημαίνοντας ωστόσο ότι τα ποσοστά εμβολιασμού παραμένουν κάτω από τον στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για κάλυψη 90%, που θεωρείται απαραίτητη για την εξάλειψη της νόσου.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι ο εμβολιασμός HPV πρέπει να συνδυάζεται με τακτικό προσυμπτωματικό έλεγχο, όπως το τεστ Παπ, καθώς δεν καλύπτει όλους τους ογκογόνους τύπους του ιού.
Από το 2019, το εμβόλιο έχει ενταχθεί και στον εμβολιασμό αγοριών, συμβάλλοντας στη μείωση όχι μόνο του καρκίνου τραχήλου μήτρας, αλλά και άλλων HPV-σχετιζόμενων καρκίνων, όπως του στοματοφάρυγγα και του πρωκτού.
Οι υγειονομικές αρχές συνεχίζουν τις προσπάθειες για αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης μέσω προγραμμάτων ενημέρωσης και ενίσχυσης της συμμετοχής στον προληπτικό έλεγχο, με στόχο τη σταδιακή εξάλειψη της νόσου.
