Η σχέση ανάμεσα στον εγκέφαλο και το έντερο βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας. Νέα δεδομένα έρχονται τώρα να ενισχύσουν το ενδιαφέρον γύρω από τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), δείχνοντας ότι τα άτομα με ΔΕΠΥ εμφανίζουν συχνότερα μια σειρά από γαστρεντερικά συμπτώματα σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Νέα συστηματική ανασκόπηση και ανάλυση, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026 στο Journal of Attention Disorders, εξέτασε 23 μελέτες με περισσότερους από 1,9 εκατομμύρια συμμετέχοντες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η διάγνωση ΔΕΠΥ συνδεόταν με κατά 48% υψηλότερες πιθανότητες εμφάνισης γαστρεντερικών συμπτωμάτων συνολικά.
Από τη δυσκοιλιότητα έως το ευερέθιστο έντερο
Η συσχέτιση δεν περιοριζόταν σε μία μόνο γαστρεντερική διαταραχή. Σύμφωνα με την ανάλυση, τα άτομα με ΔΕΠΥ παρουσίαζαν 97% υψηλότερες πιθανότητες δυσκοιλιότητας, ενώ οι πιθανότητες εμφάνισης συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου (IBS) ήταν αυξημένες κατά 58%.
Αυξημένες πιθανότητες καταγράφηκαν επίσης για δυσπεψία, διάρροια, κοιλιακό άλγος και άλλα προβλήματα του πεπτικού. Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν η συσχέτιση με την εγκόπριση, κυρίως παιδιατρικό πρόβλημα που χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενη ακούσια ή εκούσια αποβολή κοπράνων σε ακατάλληλα σημεία.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι πρόκειται κυρίως για λειτουργικά γαστρεντερικά συμπτώματα και όχι απαραίτητα για οργανικά νοσήματα του πεπτικού.
Τι ρόλο μπορεί να παίζει ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου
Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί φαίνεται να υπάρχει αυτή η σχέση. Μία από τις πιθανές εξηγήσεις αφορά τον λεγόμενο άξονα εντέρου-εγκεφάλου, το σύστημα αμφίδρομης επικοινωνίας ανάμεσα στο γαστρεντερικό και το κεντρικό νευρικό σύστημα.
Οι επιστήμονες εξετάζουν μεταξύ άλλων τον πιθανό ρόλο του εντερικού μικροβιώματος, μεταβολών στη ρύθμιση του πνευμονογαστρικού νεύρου, ανοσολογικών και μεταβολικών μηχανισμών. Ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ότι κάποια μεταβολή του μικροβιώματος προκαλεί ΔΕΠΥ ή, αντίστροφα, ότι η ΔΕΠΥ προκαλεί γαστρεντερικές διαταραχές.
Στη σχέση μπορεί να συμβάλλουν και περισσότερο πρακτικοί παράγοντες. Δυσκολίες στην οργάνωση των γευμάτων, ακανόνιστες διατροφικές συνήθειες και άλλες συμπεριφορές που μπορεί να συνοδεύουν τη ΔΕΠΥ ενδέχεται να επηρεάζουν τη λειτουργία του πεπτικού. Παράλληλα, ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ μπορούν να προκαλέσουν γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Συσχέτιση δεν σημαίνει αιτιότητα
Τα νέα ευρήματα ενισχύονται και από προηγούμενη ανάλυση του 2025, η οποία περιέλαβε περισσότερα από 3,8 εκατομμύρια άτομα και επίσης εντόπισε σημαντική συσχέτιση μεταξύ ΔΕΠΥ και συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου.
Παρά τη συνέπεια ορισμένων αποτελεσμάτων, οι ερευνητές τονίζουν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίου-αποτελέσματος. Η νέα μετα-ανάλυση βασίστηκε σε παρατηρητικές μελέτες και δεν μπορεί να προσδιορίσει αν τα γαστρεντερικά προβλήματα αποτελούν βιολογικό χαρακτηριστικό της ΔΕΠΥ, αποτέλεσμα θεραπείας ή συνέπεια άλλων παραγόντων.
Η πρακτική σημασία των ευρημάτων βρίσκεται επομένως αλλού: στην ανάγκη μιας πιο ολοκληρωμένης προσέγγισης των ατόμων με ΔΕΠΥ. Επίμονα συμπτώματα όπως δυσκοιλιότητα, κοιλιακό άλγος, διάρροια ή δυσπεψία δεν θα πρέπει να θεωρούνται άσχετα με τη συνολική κλινική εικόνα, αλλά να αξιολογούνται κατάλληλα.
Η νέα έρευνα δεν σημαίνει ότι το «κλειδί» της ΔΕΠΥ βρίσκεται στο έντερο. Δείχνει, όμως, ότι η σχέση εγκεφάλου και πεπτικού αξίζει πολύ μεγαλύτερη προσοχή από όση της είχε δοθεί μέχρι σήμερα.
