Η παρουσία των ιατρών στα social media συζητείται συχνά κυρίως ως εργαλείο προβολής του ιατρείου ή δημιουργίας ενός προσωπικού brand.
Οι δυνατότητές τους όμως είναι πολύ ευρύτερες.
Όταν χρησιμοποιούνται σωστά, οι ψηφιακές πλατφόρμες μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλεία επιστημονικής ενημέρωσης, επαγγελματικής δικτύωσης, ανταλλαγής γνώσης, εκπαίδευσης των ασθενών και συμμετοχής στον ευρύτερο διάλογο γύρω από την Υγεία.
Ένας ιατρός που παρακολουθεί τη συζήτηση γύρω από ένα συνέδριο, σχολιάζει μια νέα μελέτη ή εξηγεί δημόσια μια συχνή παρανόηση για ένα θέμα υγείας, αξιοποιεί τα social media με διαφορετικό τρόπο σε κάθε περίπτωση.
Το ζητούμενο είναι η ταχύτητα και η ανάγκη για engagement να μην υπερισχύουν ποτέ της επιστημονικής ακρίβειας και της επαγγελματικής δεοντολογίας.
Τα social media μπορούν να κάνουν τον ιατρό πιο προσιτό
Πριν ή μετά από μια επίσκεψη, πολλοί ασθενείς αναζητούν πληροφορίες στο διαδίκτυο.
Μπορεί να ψάξουν:
- ένα σύμπτωμα,
- μια διάγνωση,
- μια θεραπεία,
- μια ιατρική πράξη,
- πληροφορίες για τον ίδιο τον ιατρό.
Αυτή η πραγματικότητα δημιουργεί ταυτόχρονα μια ευκαιρία και μια πρόκληση.
Ο ασθενής έχει πρόσβαση σε τεράστιο όγκο πληροφορίας, αλλά μεγάλο μέρος της μπορεί να είναι ελλιπές, υπεραπλουστευμένο ή λανθασμένο.
Μια σωστά οργανωμένη επαγγελματική παρουσία επιτρέπει στον ιατρό να συμμετέχει σε αυτό το πληροφοριακό περιβάλλον αντί να το αφήνει αποκλειστικά σε εμπορικές ιστοσελίδες, influencers ή ανώνυμους λογαριασμούς.
Ένα άρθρο, ένα σύντομο βίντεο ή μια κατανοητή ανάρτηση μπορούν να βοηθήσουν τον ασθενή να αποκτήσει πιο αξιόπιστη εικόνα για ένα θέμα υγείας.
Στόχος δεν είναι φυσικά η παροχή εξατομικευμένης ιατρικής συμβουλής μέσα από τα social media.
Είναι να γίνεται ευκολότερα προσβάσιμη η αξιόπιστη ιατρική πληροφορία.
Η online παρουσία μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη πριν από την πρώτη επίσκεψη
Η ψηφιακή παρουσία ενός ιατρού επηρεάζει και την πρώτη εικόνα που σχηματίζει ο ασθενής.
Ένα επαγγελματικό profile που παρουσιάζει με σαφήνεια:
- την ειδικότητα,
- την εκπαίδευση,
- τα κύρια επιστημονικά ενδιαφέροντα,
- την επαγγελματική δραστηριότητα,
- αξιόπιστο ενημερωτικό περιεχόμενο,
μπορεί να μειώσει μέρος της αβεβαιότητας πριν από την πρώτη συνάντηση.
Αυτό δεν σημαίνει υπερβολική αυτοπροβολή.
Η διαφορά βρίσκεται ανάμεσα στο να ενημερώνεται ο ασθενής για το ποιος είναι ο ιατρός και στο να δημιουργείται μια υπερβολική εικόνα για τις δυνατότητές του.
1. Τα social media μπορούν να κάνουν τα ιατρικά συνέδρια πιο χρήσιμα
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του αρχικού άρθρου ήταν προσωπικό αλλά πολύ ουσιαστικό: όταν η συγγραφέας άρχισε να δημοσιεύει για όσα άκουγε στα συνέδρια, διαπίστωσε πως παρακολουθούσε τις παρουσιάσεις με μεγαλύτερη προσοχή.
Υπάρχει μια απλή εξήγηση.
Για να συνοψίσει κανείς σωστά μια παρουσίαση, πρέπει πρώτα να ακούσει, να αναγνωρίσει το σημαντικότερο μήνυμα και να το επεξεργαστεί.
Σήμερα αυτό μπορεί να σημαίνει:
- μια ανάρτηση στο LinkedIn,
- ένα σύντομο σχόλιο στο X,
- ένα conference recap,
- αποθήκευση και οργάνωση σημαντικών σημείων,
- συμμετοχή σε online επαγγελματικές συζητήσεις.
Το ζητούμενο δεν είναι η φωτογράφιση κάθε slide.
Είναι η ενεργή επεξεργασία της επιστημονικής πληροφορίας.
Χρειάζεται όμως προσοχή στο conference posting
Δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο πως οτιδήποτε παρουσιάζεται σε ένα ιατρικό συνέδριο μπορεί να δημοσιευθεί άμεσα.
Πριν από μια ανάρτηση είναι χρήσιμο να εξετάζεται:
- εάν το υλικό είναι ήδη δημόσιο,
- εάν πρόκειται για προκαταρκτικά δεδομένα,
- εάν επιτρέπεται η φωτογράφιση,
- εάν εμφανίζονται στοιχεία ασθενών,
- εάν ο ομιλητής ή το συνέδριο έχει θέσει περιορισμούς,
- εάν η ανάρτηση αποδίδει σωστά το μήνυμα.
Μια φωτογραφία ενός slide χωρίς το κατάλληλο context μπορεί εύκολα να μεταφέρει διαφορετικό μήνυμα από αυτό που πραγματικά παρουσίασε ο ομιλητής.
2. Η επαγγελματική δικτύωση αποκτά μεγαλύτερη εμβέλεια
Το παραδοσιακό networking στα συνέδρια δεν είναι εύκολο για όλους.
Ένας ιατρός μπορεί να βρίσκεται στον ίδιο χώρο με εκατοντάδες συναδέλφους και τελικά να γνωρίσει ουσιαστικά ελάχιστους.
Οι ψηφιακές πλατφόρμες αλλάζουν αυτή τη δυναμική.
Μέσα από τις σχετικές συζητήσεις μπορεί να ανακαλύψει επαγγελματίες με:
- παρόμοια κλινικά ενδιαφέροντα,
- διαφορετική εξειδίκευση,
- κοινά ερευνητικά αντικείμενα,
- ενδιαφέρον για εκπαίδευση,
- διαφορετική προσέγγιση στο ίδιο πρόβλημα.
Μια απλή ανταλλαγή σχολίων μπορεί αργότερα να εξελιχθεί σε:
- επιστημονική συνεργασία,
- ερευνητικό project,
- πρόσκληση σε ομιλία,
- εκπαιδευτική πρωτοβουλία,
- επαγγελματική συνεργασία.
Το σημαντικό πλεονέκτημα είναι πως η σχέση δεν τελειώνει όταν ολοκληρώνεται το συνέδριο.
3. Ο ιατρός έρχεται σε επαφή με διαφορετικές οπτικές
Η καθημερινή επαγγελματική πραγματικότητα μπορεί εύκολα να περιορίσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο αντιλαμβανόμαστε ένα πρόβλημα.
Οι ίδιοι συνάδελφοι, η ίδια μονάδα και το ίδιο σύστημα υγείας δημιουργούν φυσιολογικά έναν συγκεκριμένο τρόπο σκέψης.
Οι online επαγγελματικές κοινότητες μπορούν να φέρουν τον ιατρό σε επαφή με:
- άλλες ειδικότητες,
- ιατρούς διαφορετικών συστημάτων υγείας,
- ερευνητές,
- νοσηλευτές,
- φαρμακοποιούς,
- άλλους επαγγελματίες υγείας,
- ασθενείς και συλλόγους ασθενών,
- ανθρώπους της τεχνολογίας και του healthcare management.
Ένα πρόβλημα μπορεί να φαίνεται πολύ διαφορετικό ανάλογα με το ποιος το παρατηρεί.
Αυτή η ανταλλαγή οπτικών αποτελεί μία από τις πιο ενδιαφέρουσες δυνατότητες των social media.
Από το μοντέλο «ο ειδικός μιλά και οι υπόλοιποι ακούν» στον διάλογο
Η παραδοσιακή ιατρική εκπαίδευση έχει συχνά κάθετη δομή.
Ένας ειδικός παρουσιάζει και το κοινό ακούει.
Τα social media επιτρέπουν η επιστημονική συζήτηση να συνεχίζεται και οριζόντια.
Ο ιατρός μπορεί:
- να θέσει ερώτηση στον ομιλητή,
- να προσθέσει μια διαφορετική κλινική εμπειρία,
- να παραπέμψει σε σχετική μελέτη,
- να αναδείξει έναν πρακτικό περιορισμό,
- να συνεχίσει τη συζήτηση ημέρες μετά την παρουσίαση.
Αυτό δεν καταργεί τη σημασία της επιστημονικής αυθεντίας.
Προσθέτει όμως ένα επιπλέον επίπεδο αλληλεπίδρασης γύρω από τη γνώση.
4. Τα social media μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλείο επιστημονικής ενημέρωσης
Η ιατρική γνώση εξελίσσεται πολύ γρήγορα.
Τα επιστημονικά περιοδικά και τα συνέδρια παραμένουν θεμελιώδη, αλλά οι ψηφιακές πλατφόρμες μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα επιπλέον εργαλείο ανακάλυψης πληροφορίας.
Ο ιατρός μπορεί να ακολουθεί:
- επιστημονικά περιοδικά,
- ιατρικές εταιρείες,
- πανεπιστήμια,
- ερευνητικές ομάδες,
- οργανισμούς Υγείας,
- συγκεκριμένους ερευνητές,
- συνέδρια.
Έτσι μπορεί να ενημερώνεται γρηγορότερα για:
- νέες δημοσιεύσεις,
- αλλαγές σε guidelines,
- νέα επιστημονικά δεδομένα,
- εκπαιδευτικό υλικό,
- επερχόμενες επιστημονικές διοργανώσεις.
Χρειάζεται όμως ένα σαφές όριο:
Τα social media βοηθούν τον ιατρό να εντοπίσει μια πληροφορία.
Δεν υποκαθιστούν την κριτική αξιολόγησή της.
Ένα paper που γίνεται viral δεν είναι αυτομάτως καλύτερο paper.
5. Οι ιατροί μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης
Οι ίδιες πλατφόρμες στις οποίες κυκλοφορεί επιστημονικό περιεχόμενο μπορούν να διαδώσουν με τεράστια ταχύτητα και παραπλανητικούς ισχυρισμούς για την Υγεία.
Εδώ ο ιατρός μπορεί να έχει ιδιαίτερα χρήσιμο ρόλο.
Μπορεί να εξηγεί:
- τι δείχνουν πραγματικά τα επιστημονικά δεδομένα,
- τι δεν γνωρίζουμε ακόμη,
- γιατί υπάρχει μια συγκεκριμένη ιατρική σύσταση,
- πότε ένα σύμπτωμα απαιτεί αξιολόγηση,
- γιατί ένας δημοφιλής online ισχυρισμός μπορεί να είναι παραπλανητικός.
Η μεγαλύτερη αξία δεν βρίσκεται απαραίτητα στο να χρησιμοποιεί ο ιατρός περίπλοκη επιστημονική γλώσσα.
Αντίθετα, χρειάζεται να μπορεί να μεταφράζει τη σύνθετη πληροφορία σε κατανοητό λόγο χωρίς να αλλοιώνει το νόημά της.
Η μεγαλύτερη ορατότητα σημαίνει και μεγαλύτερη ευθύνη
Ένας λανθασμένος ισχυρισμός έχει διαφορετική επίδραση όταν τον διαβάζουν 100 άνθρωποι και διαφορετική όταν τον διαβάζουν 100.000.
Πριν δημοσιεύσει ιατρικό περιεχόμενο, ο επαγγελματίας καλό είναι να εξετάζει:
- Υποστηρίζεται η πληροφορία από επαρκή δεδομένα;
- Βρίσκεται μέσα στο πεδίο της επιστημονικής μου γνώσης;
- Μπορεί η διατύπωση να παρερμηνευθεί;
- Παρουσιάζω με ειλικρίνεια την επιστημονική αβεβαιότητα;
- Υπάρχει εμπορική σχέση που πρέπει να γνωστοποιηθεί;
- Μπορεί κάποιος να εκλάβει το περιεχόμενο ως προσωπική ιατρική συμβουλή;
Η επιστημονική αξιοπιστία χτίζεται σε βάθος χρόνου.
Μπορεί όμως να πληγεί πολύ γρήγορα από απρόσεκτο περιεχόμενο.
6. Τα social media δείχνουν στον ιατρό τι πραγματικά απασχολεί τους ασθενείς
Οι online συζητήσεις μπορούν επίσης να λειτουργήσουν ως ένα παράθυρο στις ανησυχίες των ασθενών.
Επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις, viral videos και δημοφιλείς μύθοι δείχνουν τι πληροφορίες έχει πιθανότατα συναντήσει ο ασθενής πριν μπει στο ιατρείο.
Έτσι ο ιατρός μπορεί να είναι περισσότερο προετοιμασμένος για ερωτήσεις όπως:
«Διάβασα πως αυτό το φάρμακο είναι επικίνδυνο. Ισχύει;»
«Είδα ένα βίντεο που λέει πως η συγκεκριμένη εξέταση δεν χρειάζεται.»
«Αυτό το συμπλήρωμα πράγματι θεραπεύει την πάθηση;»
Η κατανόηση του πληροφοριακού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο κινείται ο ασθενής μπορεί να βελτιώσει και τη συζήτηση μέσα στο ιατρείο.
7. Η επαγγελματική ψηφιακή ταυτότητα χρειάζεται όρια
Τα social media μπορούν εύκολα να θολώσουν τα όρια μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής.
Γι’ αυτό ο ιατρός χρειάζεται να αποφασίζει συνειδητά τι θέλει να αντιπροσωπεύει η δημόσια ψηφιακή του παρουσία.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν:
- το ιατρικό απόρρητο,
- η προστασία προσωπικών δεδομένων,
- τα επαγγελματικά όρια,
- οι εμπορικές συνεργασίες,
- οι κανόνες ιατρικής διαφήμισης και δεοντολογίας,
- η διάκριση προσωπικής άποψης και επιστημονικής πληροφορίας,
- η μονιμότητα του περιεχομένου που δημοσιεύεται.
Μια ιστορία ασθενούς δεν γίνεται αυτομάτως ασφαλής για δημοσίευση επειδή έχει αφαιρεθεί το όνομα.
Εάν οι συνθήκες επιτρέπουν την αναγνώρισή του, μπορεί να εξακολουθεί να υπάρχει ζήτημα εμπιστευτικότητας.
Δεν χρειάζεται κάθε ιατρός να γίνει content creator
Η χρήσιμη παρουσία στα social media δεν προϋποθέτει καθημερινές αναρτήσεις ή χιλιάδες followers.
Υπάρχουν πολλά διαφορετικά επίπεδα συμμετοχής.
Ένας ιατρός μπορεί απλώς:
- να ακολουθεί αξιόπιστες επιστημονικές πηγές,
- να συμμετέχει περιστασιακά σε επαγγελματικές συζητήσεις,
- να μοιράζεται επιλεγμένα συμπεράσματα από συνέδρια,
- να δημοσιεύει ένα ενημερωτικό άρθρο,
- να διατηρεί ένα σωστό και ενημερωμένο επαγγελματικό profile.
Ο στόχος δεν είναι η μέγιστη δυνατή ορατότητα.
Είναι η χρήσιμη, αξιόπιστη και βιώσιμη παρουσία.
Followers και likes δεν αποτελούν μέτρο επιστημονικής επιρροής
Τα social media μας εκπαιδεύουν να κοιτάζουμε αριθμούς:
followers, likes, shares, views και impressions.
Για έναν ιατρό όμως δεν πρέπει αυτοί να αποτελούν το βασικό κριτήριο επιτυχίας.
Μια ανάρτηση που διαβάστηκε από 500 επαγγελματίες με πραγματικό ενδιαφέρον για το αντικείμενο μπορεί να έχει μεγαλύτερη επιστημονική αξία από ένα video με 100.000 προβολές.
Πιο σημαντικά ερωτήματα είναι:
Πρόσφερε πραγματική ενημέρωση;
Ήταν επιστημονικά ακριβές;
Δημιούργησε ουσιαστικό διάλογο;
Έφερε σε επαφή ανθρώπους με κοινό επιστημονικό ενδιαφέρον;
Βοήθησε έναν ασθενή να καταλάβει καλύτερα ένα θέμα;
Η πραγματική επαγγελματική επιρροή δεν αποτυπώνεται πάντοτε στα analytics.
Τα social media μπορούν να επεκτείνουν την ιατρική κοινότητα πέρα από τα φυσικά της όρια
Ίσως η μεγαλύτερη αξία των social media για έναν ιατρό είναι πως επιτρέπουν να συνεχίζονται συζητήσεις που διαφορετικά δεν θα είχαν ποτέ συμβεί.
Μια παρουσίαση σε συνέδριο μπορεί να συνεχιστεί online.
Ένας Έλληνας ιατρός μπορεί να ανταλλάξει εμπειρίες με έναν συνάδελφο που εργάζεται σε διαφορετικό σύστημα Υγείας.
Ένας νέος επαγγελματίας μπορεί να επικοινωνήσει απευθείας με έναν καταξιωμένο ερευνητή.
Μια ερώτηση ασθενούς μπορεί να αποκαλύψει ένα σημαντικό κενό στην ενημέρωση του κοινού.
Όταν χρησιμοποιούνται υπεύθυνα, τα social media μπορούν επομένως να λειτουργήσουν ως προέκταση της ιατρικής εκπαίδευσης, της επαγγελματικής συνεργασίας και της επικοινωνίας με την κοινωνία.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι εάν ο ιατρός πρέπει να γίνει influencer.
Είναι σε ποια σημεία της ψηφιακής συζήτησης η επιστημονική του γνώση μπορεί να προσφέρει πραγματική αξία.
