Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι τα μωρά, ήδη από τη στιγμή της γέννησής τους, διαθέτουν την ικανότητα να οργανώνουν τις εικόνες σε κατηγορίες. Για περισσότερα από εκατό χρόνια, οι ψυχολόγοι θεωρούσαν ότι η εμπειρία του βρέφους ήταν αυτό που ο ψυχολόγος και φιλόσοφος Γουίλιαμ Τζέιμς είχε περιγράψει ως μια «βουίζουσα σύγχυση».
Ωστόσο, σύγχρονες έρευνες αποκαλύπτουν ότι τα νεογέννητα έρχονται στον κόσμο με ένα εντυπωσιακά ανεπτυγμένο νευρολογικό υπόβαθρο, ικανό όχι μόνο να οργανώνει τον οπτικό κόσμο σε κατηγορίες, αλλά και να αναγνωρίζει τον ρυθμό στη μουσική.
Στην πρώτη από δύο πρόσφατες μελέτες, νευροεπιστήμονες κατάφεραν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό εγχείρημα: πραγματοποίησαν λειτουργικές μαγνητικές τομογραφίες (fMRI) σε περισσότερα από 100 ξύπνια βρέφη ηλικίας μόλις δύο μηνών, ώστε να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλός τους κατηγοριοποιεί τα οπτικά ερεθίσματα.
Η διαδικασία της fMRI προϋποθέτει σχεδόν απόλυτη ακινησία, κάτι που καθιστά την εφαρμογή της σε βρέφη εξαιρετικά δύσκολη. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, προβάλλονταν πάνω από τα κεφάλια τους εικόνες ζώων, τροφίμων, αντικειμένων του σπιτιού και άλλων γνώριμων αντικειμένων.
Τα δεδομένα έδειξαν ότι ο κοιλιακός οπτικός φλοιός, μια περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με την αναγνώριση όσων βλέπουμε, ανταποκρίνεται στα βρέφη με τρόπο παρόμοιο με αυτόν των ενηλίκων. Η εγκεφαλική δραστηριότητα διαφοροποιούνταν ανάλογα με την κατηγορία των αντικειμένων, γεγονός που αμφισβητεί την παραδοσιακή αντίληψη ότι η κατηγοριοποίηση αναπτύσσεται αργά και αποκλειστικά μέσω της εμπειρίας.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί, τα ευρήματα αυτά έρχονται σε αντίθεση με την ιδέα μιας σταδιακής, «από κάτω προς τα πάνω» ανάπτυξης των οπτικών κατηγοριών και θέτουν ένα κρίσιμο ερώτημα: πρόκειται για αποτέλεσμα εξαιρετικά γρήγορης μάθησης μέσα στις πρώτες εβδομάδες ζωής ή για μια έμφυτη ικανότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου;
Μια δεύτερη μελέτη αποκαλύπτει ένα ακόμη εντυπωσιακό γνωστικό επίτευγμα, σε ακόμη πιο πρώιμο στάδιο. Λιγότερο από 48 ώρες μετά τη γέννησή τους, οι εγκέφαλοι νεογέννητων που κοιμούνταν μπορούσαν ήδη να ανιχνεύουν και να προβλέπουν ρυθμικά μοτίβα στη μουσική. Σε αυτή την έρευνα, επιστήμονες έπαιξαν έργα του Μπαχ σε περίπου 50 νεογέννητα, καταγράφοντας τη δραστηριότητα του εγκεφάλου τους με ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG).
Παρουσιάστηκαν τόσο αυθεντικές εκτελέσεις όσο και τροποποιημένες εκδοχές των ίδιων κομματιών, στις οποίες αλλοιωνόταν ο ρυθμός ή η μελωδία. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι αλλαγές στον ρυθμό προκαλούσαν νευρωνικές αντιδράσεις «έκπληξης», ενώ οι μελωδικές διαφοροποιήσεις δεν είχαν αντίστοιχο αποτέλεσμα. Με άλλα λόγια, τα μωρά μπορούν να αντιλαμβάνονται και να προβλέπουν τον ρυθμό, αλλά όχι τη μελωδία.
Η εξήγηση φαίνεται να σχετίζεται με το προγεννητικό περιβάλλον. Στη μήτρα, τα έμβρυα εκτίθενται έντονα σε ρυθμικά ερεθίσματα, όπως ο καρδιακός παλμός και η κίνηση της μητέρας, ενώ οι μελωδικές συχνότητες φιλτράρονται σε μεγάλο βαθμό.
Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές τονίζουν ότι η ανίχνευση ρυθμικών μοτίβων δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με πλήρη κατανόηση του μουσικού ρυθμού, καθώς η ικανότητα συγχρονισμού με τη μουσική αναπτύσσεται σταδιακά αργότερα.
Και στις δύο μελέτες, το επίκεντρο βρίσκεται στην εγκεφαλική δραστηριότητα των βρεφών. Ωστόσο, το πώς αυτές οι πρώιμες νευρωνικές ικανότητες μεταφράζονται στη μελλοντική γνωστική ανάπτυξη και συμπεριφορά παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα για την επιστήμη.
Πηγή: dailypharmanews.gr
