Η διατροφή από την ενδομήτρια ζωή έως περίπου την ηλικία των δύο ετών ενδέχεται να συνδέεται με την υγεία του εγκεφάλου πολλές δεκαετίες αργότερα, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2026 στο επιστημονικό περιοδικό npj Aging.
Οι ερευνητές αξιοποίησαν την κατάργηση του δελτίου ζάχαρης στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1953 ως ένα «φυσικό πείραμα». Συνέκριναν ανθρώπους που είχαν εκτεθεί στους περιορισμούς της ζάχαρης κατά την κύηση και τα πρώτα δύο χρόνια της ζωής τους με ανθρώπους που γεννήθηκαν λίγο αργότερα, όταν οι περιορισμοί είχαν καταργηθεί.
Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 60.394 συμμετέχοντες της UK Biobank, γεννημένοι μεταξύ 1951 και 1956. Όσοι είχαν εκτεθεί σε περιορισμένη κατανάλωση ζάχαρης κατά τις πρώτες 1.000 ημέρες μετά τη σύλληψη παρουσίασαν 27% χαμηλότερο κίνδυνο διάγνωσης άνοιας οποιασδήποτε αιτιολογίας και 46% χαμηλότερο κίνδυνο νόσου Αλτσχάιμερ σε σύγκριση με την ομάδα που δεν είχε εκτεθεί στο δελτίο.
Παρατηρήθηκαν επίσης συσχετίσεις με χαμηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης και αγχωδών διαταραχών. Σε υποομάδα που υποβλήθηκε σε απεικόνιση εγκεφάλου, η έκθεση στον περιορισμό της ζάχαρης συνδέθηκε με μικρότερη διαφορά μεταξύ της βιολογικής και της αναμενόμενης ηλικίας του εγκεφάλου, καθώς και με ορισμένες διαφορές σε υποφλοιώδεις δομές.
Συσχέτιση και όχι απόδειξη αιτιότητας
Παρά τα εντυπωσιακά ποσοστά, τα αποτελέσματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία. Η μελέτη δεν ήταν τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή. Πρόκειται για πληθυσμιακή, οιονεί πειραματική ανάλυση που δείχνει ότι δύο παράγοντες συνδέονται στατιστικά.
Δεν αποδεικνύει ότι η αυξημένη κατανάλωση ζάχαρης κατά την κύηση ή τη βρεφική ηλικία προκαλεί άνοια. Ούτε μπορεί να επιβεβαιώσει ότι ο περιορισμός της ζάχαρης έως τα δύο έτη προλαμβάνει τη νόσο.
Οι άνθρωποι που γεννήθηκαν πριν και μετά την κατάργηση του δελτίου μπορεί να διέφεραν και ως προς άλλες διατροφικές, κοινωνικές ή οικονομικές συνθήκες. Οι ερευνητές επιχείρησαν να ελέγξουν αρκετούς πιθανούς παράγοντες, αλλά δεν είναι δυνατό να αποκλειστούν όλες οι εναλλακτικές εξηγήσεις.
Πιθανή σημασία για την πρόληψη
Οι πρώτες 1.000 ημέρες αποτελούν κρίσιμη περίοδο ανάπτυξης του νευρικού και μεταβολικού συστήματος. Μία πιθανή ερμηνεία είναι ότι η πρώιμη διατροφική έκθεση επηρεάζει μακροπρόθεσμα τον μεταβολισμό, τη φλεγμονή, την αγγειακή υγεία ή άλλους μηχανισμούς που σχετίζονται με τη γήρανση του εγκεφάλου.
Προς το παρόν, τα ευρήματα δεν αλλάζουν από μόνα τους την κλινική πρακτική ούτε δικαιολογούν ακραίους διατροφικούς περιορισμούς. Ενισχύουν, όμως, τη γενικότερη σύσταση για αποφυγή των πρόσθετων και ελεύθερων σακχάρων κατά τη βρεφική ηλικία, μέσα σε ένα ισορροπημένο πλαίσιο διατροφής.
Η ακριβής σχέση ανάμεσα στην πρώιμη κατανάλωση ζάχαρης και στη μελλοντική γνωστική υγεία χρειάζεται επιβεβαίωση από ανεξάρτητες μελέτες και διαφορετικούς πληθυσμούς.
