Νέα εμβόλια κατά της φυματίωσης, τα οποία βρίσκονται σήμερα στα τελικά στάδια ανάπτυξης, θα μπορούσαν να σώσουν έως και 7,3 εκατομμύρια ζωές μεταξύ 2030 και 2050, σύμφωνα με νέα ανάλυση της Gavi, της Συμμαχίας Εμβολίων.
Η Gavi εκτιμά πως τα πρώτα από τα νέα εμβόλια θα μπορούσαν να καταστούν διαθέσιμα από το 2029, δημιουργώντας παράλληλα οικονομικά οφέλη έως και 135 δισ. δολάρια για χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος έως το 2050.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η φυματίωση παραμένει η κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως από έναν και μόνο λοιμώδη παράγοντα, με 1,23 εκατομμύρια θανάτους το 2024, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Gavi: Πιθανό «blockbuster» εργαλείο ανοσοποίησης
Η εκτελεστική διευθύντρια της Gavi, Dr Sania Nishtar, χαρακτήρισε τα νέα εμβόλια κατά της φυματίωσης ως πιθανό επόμενο «blockbuster» εργαλείο ανοσοποίησης.
Όπως επισήμανε, η πραγματική τους αξία θα εξαρτηθεί από το εάν οι χώρες με το μεγαλύτερο φορτίο της νόσου θα έχουν πρόσβαση σε επαρκείς ποσότητες εμβολίων με προβλέψιμο και οικονομικά προσιτό τρόπο.
Η Gavi προειδοποιεί πως η προετοιμασία της αγοράς πρέπει να ξεκινήσει πριν από την ενδεχόμενη έγκριση των εμβολίων, ώστε οι κυβερνήσεις και οι κατασκευαστές να μπορούν να ανταποκριθούν εγκαίρως στη ζήτηση.
Το BCG παραμένει το μοναδικό εγκεκριμένο εμβόλιο
Περισσότερο από έναν αιώνα μετά την ανάπτυξή του, το BCG παραμένει το μοναδικό εμβόλιο που έχει εγκριθεί για την πρόληψη της φυματίωσης.
Το εμβόλιο παρέχει σημαντική προστασία στα βρέφη και στα μικρά παιδιά απέναντι σε σοβαρές μορφές της νόσου. Ωστόσο, η προστασία του μειώνεται με την πάροδο του χρόνου και δεν προσφέρει επαρκή προστασία έναντι της πνευμονικής φυματίωσης στους εφήβους και στους ενήλικες, οι οποίοι αποτελούν βασική πηγή μετάδοσης της νόσου.
Για τον λόγο αυτό, η ανάπτυξη αποτελεσματικών εμβολίων για μεγαλύτερα παιδιά, εφήβους και ενήλικες θεωρείται κρίσιμη για την προσπάθεια περιορισμού της παγκόσμιας επιβάρυνσης από τη φυματίωση.
Νέα εμβόλια βρίσκονται στα τελικά στάδια ανάπτυξης
Αρκετά υποψήφια εμβόλια κατά της φυματίωσης βρίσκονται σήμερα σε προχωρημένα στάδια κλινικής ανάπτυξης.
Η Gavi αναφέρει πως τα πρώτα από αυτά θα μπορούσαν να είναι διαθέσιμα από το 2029, εφόσον ολοκληρωθούν επιτυχώς οι κλινικές δοκιμές και οι απαραίτητες κανονιστικές διαδικασίες.
Η ανάπτυξη εμβολίων που στοχεύουν εφήβους και ενήλικες θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες φέρουν μεγάλο μέρος του φορτίου της νόσου και της μετάδοσης.
Έως 7,3 εκατομμύρια θάνατοι θα μπορούσαν να αποτραπούν
Σύμφωνα με τη νέα ανάλυση της Gavi, η ευρεία εισαγωγή νέων αποτελεσματικών εμβολίων κατά της φυματίωσης θα μπορούσε να αποτρέψει έως και 7,3 εκατομμύρια θανάτους από το 2030 έως το 2050.
Παράλληλα, τα νέα εμβόλια θα μπορούσαν να δημιουργήσουν οικονομικά οφέλη έως και 135 δισ. δολάρια στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, μέσα από τη μείωση της νοσηρότητας, της θνησιμότητας και των επιπτώσεων της νόσου στα συστήματα υγείας και στην παραγωγικότητα.
Οι εκτιμήσεις αυτές αφορούν το δυνητικό όφελος των μελλοντικών εμβολίων και εξαρτώνται από την επιτυχή ανάπτυξη, έγκριση, παραγωγή και ευρεία πρόσβασή τους στους πληθυσμούς που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη.
Η πρόσβαση μπορεί να αποτελέσει την επόμενη μεγάλη πρόκληση
Η ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού εμβολίου δεν αρκεί από μόνη της.
Η Gavi επισημαίνει πως χωρίς επαρκή και προβλέψιμη ζήτηση, χρηματοδότηση και παραγωγική ικανότητα, οι κατασκευαστές μπορεί να μην επενδύσουν στην κλίμακα παραγωγής που θα απαιτηθεί.
Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο τα νέα εμβόλια να εγκριθούν αλλά να μην είναι άμεσα και επαρκώς διαθέσιμα στις χώρες όπου καταγράφεται το μεγαλύτερο φορτίο της φυματίωσης.
Η προετοιμασία πριν από την έγκριση θεωρείται επομένως κρίσιμη, ώστε να εξασφαλιστούν:
- επαρκής παραγωγική δυναμικότητα,
- προβλέψιμη ζήτηση,
- προσιτές τιμές,
- έγκαιρη ένταξη στα εθνικά προγράμματα εμβολιασμού,
- πρόσβαση στις χώρες με υψηλό φορτίο φυματίωσης.
Η φυματίωση παραμένει κορυφαία παγκόσμια απειλή
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, το 2024 περίπου 10,7 εκατομμύρια άνθρωποι νόσησαν από φυματίωση, ενώ 1,23 εκατομμύρια πέθαναν, συμπεριλαμβανομένων περίπου 150.000 ανθρώπων που ζούσαν με HIV.
Η φυματίωση προκαλείται από το βακτήριο Mycobacterium tuberculosis και προσβάλλει συχνότερα τους πνεύμονες.
Μεταδίδεται μέσω του αέρα όταν άτομα με πνευμονική φυματίωση βήχουν, φτερνίζονται ή αποβάλλουν σταγονίδια που περιέχουν το βακτήριο.
Περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού εκτιμάται πως έχει μολυνθεί κάποια στιγμή από το βακτήριο, χωρίς αυτό να σημαίνει πως όλοι θα αναπτύξουν ενεργό νόσο.
Η πρόοδος παραμένει χαμηλότερη από τους παγκόσμιους στόχους
Παρά τη μείωση των θανάτων από φυματίωση τα τελευταία χρόνια, ο ΠΟΥ επισημαίνει πως η πρόοδος παραμένει πολύ χαμηλότερη από τους στόχους της στρατηγικής End TB.
Μεταξύ 2015 και 2024, η μείωση της θνησιμότητας έφτασε περίπου το 29%, σημαντικά χαμηλότερα από τον στόχο του 75% που είχε τεθεί για το 2025.
Παράλληλα, η ανθεκτική στα φάρμακα φυματίωση εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία.
Το 2024, μόνο περίπου δύο στους πέντε ανθρώπους με ανθεκτική στα φάρμακα φυματίωση είχαν πρόσβαση σε θεραπεία.
Ένα νέο εμβόλιο θα μπορούσε να αλλάξει τη στρατηγική πρόληψης
Η εμφάνιση ενός νέου αποτελεσματικού εμβολίου για εφήβους και ενήλικες θα μπορούσε να καλύψει ένα από τα σημαντικότερα σημερινά κενά στην πρόληψη της φυματίωσης.
Η πραγματική επίδραση, ωστόσο, δεν θα κριθεί μόνο από την αποτελεσματικότητα που θα καταγραφεί στις κλινικές δοκιμές.
Θα εξαρτηθεί και από το εάν τα νέα εμβόλια θα μπορέσουν να παραχθούν σε επαρκείς ποσότητες, να διατεθούν σε προσιτές τιμές και να φτάσουν εγκαίρως στους πληθυσμούς όπου η νόσος προκαλεί τη μεγαλύτερη επιβάρυνση.
Εφόσον αυτές οι προϋποθέσεις εκπληρωθούν, τα νέα εμβόλια κατά της φυματίωσης θα μπορούσαν να αποτελέσουν μία από τις σημαντικότερες νέες παρεμβάσεις ανοσοποίησης των επόμενων δεκαετιών.
