Η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), που περιλαμβάνει 53 χώρες σε Ευρώπη και Κεντρική Ασία, αναμένεται να διατηρήσει έως το 2030 την πρώτη θέση παγκοσμίως στην κατανάλωση καπνού, σύμφωνα με νέα έκθεση του οργανισμού.
Παρότι η συνολική χρήση καπνού καταγράφει πτωτική τάση, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα προϊόντα νικοτίνης με γεύσεις προσελκύουν ολοένα και περισσότερους νέους χρήστες.
«Η χρήση καπνού ευθύνεται ήδη για περισσότερους από 1,1 εκατομμύριο θανάτους ετησίως από μη μεταδοτικά νοσήματα στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια. Αν δεν εντατικοποιήσουμε τις παρεμβάσεις, θα συνεχίσουμε να έχουμε τις χειρότερες επιδόσεις διεθνώς έως το 2030», δήλωσε ο περιφερειακός διευθυντής του ΠΟΥ για την Ευρώπη, Χανς Κλούγκε.
Το 2024 εκτιμάται ότι 173 εκατομμύρια άνθρωποι στην περιφέρεια ήταν χρήστες καπνού.
Ο Κλούγκε υπογράμμισε την ανάγκη άμεσης δράσης για την προστασία των νέων από τον εθισμό στη νικοτίνη, τον περιορισμό της επιρροής της καπνοβιομηχανίας στη χάραξη πολιτικής και την αυστηρή εφαρμογή ρυθμιστικών μέτρων.
Οι έφηβοι στο επίκεντρο της ανησυχίας
Περίπου τέσσερα εκατομμύρια έφηβοι ηλικίας 13 έως 15 ετών στην περιφέρεια κάνουν χρήση προϊόντων καπνού. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ραγδαία αύξηση της χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων, η οποία αγγίζει το 14,3% στις ηλικίες 13-15 ετών, με σχεδόν ίσα ποσοστά μεταξύ αγοριών και κοριτσιών.
Στους ενήλικες, η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια καταγράφει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων παγκοσμίως, μετά την αμερικανική ήπειρο, με περίπου 31,4 εκατομμύρια χρήστες.
Υψηλά ποσοστά στις γυναίκες και τα κορίτσια
Η Ευρώπη είναι η μόνη περιφέρεια όπου δεν προβλέπεται να επιτευχθεί ο στόχος μείωσης κατά 30% της χρήσης καπνού στις γυναίκες έως το 2025. Από το 2010 έως σήμερα, η μείωση φτάνει μόλις το 12%.
Περισσότερο από το 40% των ενήλικων γυναικών καπνιστριών παγκοσμίως – περίπου 62 εκατομμύρια – ζουν στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια, όπου το ποσοστό αγγίζει το 17,2%, σχεδόν διπλάσιο από το 9,1% που καταγράφεται στις Αμερικές.
Παρόμοια εικόνα εμφανίζεται και στη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων: σε σχεδόν τις μισές χώρες με διαθέσιμα στοιχεία, η χρήση είναι υψηλότερη στα κορίτσια σε σχέση με τα αγόρια.
Ο ΠΟΥ αποδίδει την τάση αυτή σε στοχευμένες στρατηγικές της βιομηχανίας, που αξιοποιεί αρωματισμένα προϊόντα και έντονη παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να προσελκύσει νεανικό κοινό.
Τα μέτρα και οι ευρωπαϊκές πολιτικές
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, μόλις 18 από τις 53 χώρες διαθέτουν ολοκληρωμένη αντικαπνιστική νομοθεσία που καλύπτει όλους τους δημόσιους χώρους.
Χώρες όπως η Γαλλία, η Φινλανδία, η Ιταλία και η Σουηδία έχουν υιοθετήσει μερικές απαγορεύσεις, που επεκτείνονται σε παραλίες, σχολεία και πάρκα.
Παράλληλα, στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζονται οι συζητήσεις για την αναθεώρηση της Οδηγίας για τη Φορολογία του Καπνού. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει αυξήσεις στους συντελεστές φορολόγησης έως το 2028, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών τσιγάρων και των σακουλιών νικοτίνης. Ωστόσο, η πρωτοβουλία αντιμετωπίζει αντιδράσεις από κράτη-μέλη και ενδέχεται να καθυστερήσει.
