Τα ενεργειακά ποτά έχουν εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε μέρος της καθημερινότητας πολλών παιδιών και εφήβων, παρά το γεγονός ότι δεν αποτελούν απλά αναψυκτικά. Περιέχουν διεγερτικές ουσίες, κυρίως καφεΐνη, αλλά και συστατικά όπως η ταυρίνη και η γκουαρανά, η οποία αποτελεί επιπλέον πηγή καφεΐνης.
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη διείσδυση των ενεργειακών ποτών στις μικρές ηλικίες και υπογραμμίζει την ανάγκη ενημέρωσης γονέων, παιδιών και σχολικής κοινότητας για τους πιθανούς κινδύνους.
Ένας στους τέσσερις μαθητές καταναλώνει ενεργειακά ποτά
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η κατανάλωση ενεργειακών ποτών μεταξύ ανηλίκων δεν αποτελεί περιθωριακό φαινόμενο.
Μεγάλη εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 και περιέλαβε 40.768 μαθητές από την Ε΄ Δημοτικού έως τη Γ΄ Γυμνασίου, έδειξε ότι το 26,3% ανέφερε κατανάλωση ενεργειακών ποτών τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο έντονη στους μεγαλύτερους εφήβους. Σύμφωνα με την έρευνα ESPAD-Ελλάδα 2024 του ΕΠΙΨΥ, σε δείγμα 6.810 μαθητών Α΄ Λυκείου από 488 σχολεία, το 45% των 16χρονων έχει καταναλώσει αλκοόλ σε συνδυασμό με ενεργειακό ποτό τουλάχιστον μία φορά, ενώ το 27,6% έχει κάνει τον συγκεκριμένο συνδυασμό τουλάχιστον τρεις φορές.
Στην Αττική, τα αντίστοιχα ποσοστά ανέρχονται σε 43% και 25%.
Παράλληλα, παλαιότερη έρευνα του ΕΦΕΤ σε 4.562 εφήβους ηλικίας 16-18 ετών είχε καταγράψει κατανάλωση ενεργειακών ποτών από το 43,9% των συμμετεχόντων, με το 17% των χρηστών να αναφέρει ότι δοκίμασε για πρώτη φορά τέτοιο προϊόν ήδη από το δημοτικό.
Πώς επηρεάζουν τον οργανισμό των παιδιών
Η καφεΐνη αποτελεί διεγερτική ουσία που επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Στα παιδιά και στους εφήβους, η κατανάλωσή της μπορεί να συνδέεται με διαταραχές ύπνου, αυξημένη νευρικότητα και αλλαγές στη συμπεριφορά.
Όπως επισημαίνει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, συστηματική ανασκόπηση 57 μελετών με περισσότερους από 1,2 εκατομμύρια νέους έδειξε συσχετίσεις ανάμεσα στην κατανάλωση ενεργειακών ποτών και:
- μικρότερη διάρκεια και χειρότερη ποιότητα ύπνου,
- αυξημένο άγχος και ψυχολογική δυσφορία,
- χαμηλότερη σχολική επίδοση,
- μεγαλύτερη πιθανότητα καπνίσματος και υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν, ωστόσο, ότι τα περισσότερα διαθέσιμα δεδομένα είναι παρατηρητικά και δείχνουν συσχετίσεις, όχι απαραίτητα άμεση αιτιώδη σχέση.
Σε ό,τι αφορά το καρδιαγγειακό σύστημα, έχουν καταγραφεί παροδικές αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης, μεταβολές του καρδιακού ρυθμού και ηλεκτροφυσιολογικές διαταραχές, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις υψηλής πρόσληψης καφεΐνης.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε παιδιά με πιθανή καρδιακή ευπάθεια, αλλά και σε συνθήκες όπως έντονη άσκηση, αφυδάτωση, υψηλές θερμοκρασίες ή έλλειψη ύπνου.
Γιατί ο συνδυασμός με αλκοόλ προβληματίζει
Ένα από τα μεγαλύτερα σημεία ανησυχίας των παιδιάτρων αφορά τη συχνή ανάμειξη ενεργειακών ποτών με αλκοόλ.
Η καφεΐνη δεν μειώνει την ποσότητα αλκοόλ στο αίμα ούτε «ξεμεθά» τον οργανισμό. Μπορεί απλώς να δημιουργήσει την αίσθηση μεγαλύτερης εγρήγορσης, χωρίς να αποκαθιστά την κρίση, τα αντανακλαστικά ή τον κινητικό συντονισμό.
Για τον λόγο αυτό, ο συγκεκριμένος συνδυασμός θεωρείται ιδιαίτερα προβληματικός, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ και σε συμπεριφορές υψηλότερου κινδύνου.
Η σύσταση των παιδιάτρων
Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες για παιδιά και εφήβους 5-18 ετών, που εκδόθηκαν το 2025 με τη συμμετοχή μεγάλων επιστημονικών οργανισμών, συστήνουν την αποφυγή ροφημάτων που περιέχουν καφεΐνη ή άλλες διεγερτικές ουσίες.
Παράλληλα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ειδική επισήμανση για προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη, με την ένδειξη: «Υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη. Δεν συνιστάται για παιδιά…».
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής ζητά:
- συστηματική ενημέρωση παιδιών και γονέων,
- σαφή διάκριση μεταξύ ενεργειακών και αθλητικών ποτών,
- μεγαλύτερη προστασία των ανηλίκων από τη διαφήμιση προϊόντων με διεγερτικές ουσίες,
- συζήτηση για την κατανάλωση ενεργειακών ποτών στις προληπτικές παιδιατρικές εξετάσεις.
Το μήνυμα των παιδιάτρων είναι σαφές: η πρόσκαιρη αίσθηση ενέργειας που προσφέρει ένα ενεργειακό ποτό δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον ύπνο, τη σωστή διατροφή και την ξεκούραση που χρειάζεται ο οργανισμός ενός παιδιού ή εφήβου.
