Η δυνατότητα έναρξης του εμβολιασμού κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) σε μικρότερη ηλικία βρίσκεται στο επίκεντρο νέων προτάσεων της Στρατηγικής Συμβουλευτικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για την Ανοσοποίηση (SAGE) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Οι ειδικοί προτείνουν στις χώρες να εξετάσουν τον τακτικό εμβολιασμό κοριτσιών ηλικίας 4 έως 8 ετών, εφόσον η συγκεκριμένη προσέγγιση μπορεί να βελτιώσει την προσέλευση και την εμβολιαστική κάλυψη.
Η πρόταση παρουσιάστηκε στις 13 Οκτωβρίου 2026, κατά την ενημέρωση για τα αποτελέσματα της πρόσφατης συνεδρίασης της SAGE.
Πρόκειται για μια δυνατότητα που τίθεται προς αξιολόγηση στο πλαίσιο των εθνικών στρατηγικών εμβολιασμού και όχι για γενικευμένη οδηγία έναρξης του εμβολιασμού από τα 4 έτη.
Η παγκόσμια εμβολιαστική κάλυψη παραμένει χαμηλή
Σύμφωνα με τον Άντονι Σκοτ, πρόεδρο της SAGE, περίπου 165 χώρες έχουν ήδη εντάξει τον εμβολιασμό κατά του HPV στα εθνικά τους προγράμματα.
Ωστόσο, η παγκόσμια κάλυψη εκτιμάται στο 33%, ποσοστό που απέχει σημαντικά από τον στόχο του 90%.
Ο στόχος αυτός αποτελεί βασικό στοιχείο της στρατηγικής του ΠΟΥ για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως προβλήματος δημόσιας υγείας.
Η χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη καθιστά αναγκαία την αξιολόγηση διαφορετικών στρατηγικών, ιδιαίτερα σε χώρες όπου υπάρχουν δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης ή περιορισμένη συμμετοχή των εφήβων στα εμβολιαστικά προγράμματα.
Γιατί εξετάζεται ο εμβολιασμός στις ηλικίες 4–8 ετών
Η πρόταση για εμβολιασμό κοριτσιών ηλικίας 4–8 ετών συνδέεται κυρίως με την προσπάθεια αύξησης της εμβολιαστικής κάλυψης.
Σύμφωνα με τη SAGE, οι χώρες μπορούν να εξετάσουν αυτή την επιλογή όταν εκτιμούν ότι η ένταξη μικρότερων ηλικιών στο πρόγραμμα θα διευκολύνει την πρόσβαση και θα αυξήσει τη συμμετοχή.
Η προσέγγιση αυτή δεν σημαίνει ότι οι ηλικίες 4–8 ετών αντικαθιστούν την υφιστάμενη ομάδα προτεραιότητας.
Ο εμβολιασμός κοριτσιών ηλικίας 9–14 ετών εξακολουθεί να αποτελεί την κύρια προτεραιότητα του ΠΟΥ.
Επιπλέον, η εφαρμογή οποιασδήποτε νέας ηλικιακής στρατηγικής προϋποθέτει αξιολόγηση των διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων, του εθνικού προγράμματος εμβολιασμών και των εγκεκριμένων ενδείξεων των εμβολίων.
Το σχήμα μίας δόσης στο επίκεντρο των συστάσεων
Η SAGE επανεξέτασε τα δεδομένα για την αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού με μία δόση έναντι των σχημάτων δύο δόσεων.
Ήδη από το 2022, ο ΠΟΥ είχε αναγνωρίσει ότι μία δόση εμβολίου HPV μπορεί να προσφέρει ισχυρή προστασία, συγκρίσιμη με εκείνη των σχημάτων δύο δόσεων, στις ηλικιακές ομάδες για τις οποίες υπάρχουν σχετικά δεδομένα.
Με βάση την επικαιροποιημένη αξιολόγηση, οι ειδικοί θεωρούν ότι το σχήμα μίας δόσης για κορίτσια ηλικίας 9–14 ετών αποτελεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στρατηγική για την επίτευξη υψηλότερης πληθυσμιακής κάλυψης.
Η μείωση του αριθμού των απαιτούμενων δόσεων μπορεί να διευκολύνει την υλοποίηση των εμβολιαστικών προγραμμάτων, ιδίως σε χώρες με περιορισμένους πόρους.
Ωστόσο, οι συστάσεις του ΠΟΥ σε παγκόσμιο επίπεδο δεν ταυτίζονται υποχρεωτικά με τα εγκεκριμένα δοσολογικά σχήματα και τις εθνικές οδηγίες κάθε χώρας.
Ποιες ομάδες προτείνεται να ακολουθήσουν
Η SAGE παρουσίασε επίσης μια προτεινόμενη σειρά προτεραιοτήτων για τη σταδιακή επέκταση του εμβολιασμού με μία δόση σε πρόσθετες πληθυσμιακές ομάδες.
Η σειρά αυτή περιλαμβάνει:
- Εμβολιασμό αναπλήρωσης για γυναίκες έως 25 ετών.
- Στη συνέχεια, επέκταση του εμβολιασμού αναπλήρωσης σε γυναίκες έως 30 ετών.
- Τακτικό εμβολιασμό αγοριών ηλικίας 9–14 ετών.
- Εμβολιασμό αναπλήρωσης για άνδρες έως 20 ετών.
Η συγκεκριμένη ιεράρχηση αφορά τον σχεδιασμό στρατηγικών δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο. Δεν σημαίνει ότι οι χώρες που ήδη εμβολιάζουν αγόρια ή εφαρμόζουν διαφορετικά σχήματα πρέπει να αναστείλουν τις υφιστάμενες πρακτικές τους.
HPV και καρκίνος: Γιατί είναι σημαντικός ο εμβολιασμός
Ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων αποτελεί μία από τις συχνότερες σεξουαλικά μεταδιδόμενες λοιμώξεις.
Η πλειονότητα των σεξουαλικά ενεργών ατόμων θα έρθει σε επαφή με τον HPV κάποια στιγμή στη ζωή της, συχνά χωρίς να εμφανίσει συμπτώματα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο οργανισμός απομακρύνει τη λοίμωξη χωρίς να προκληθούν μακροχρόνιες επιπτώσεις.
Ωστόσο, η επίμονη λοίμωξη από ογκογόνους τύπους HPV μπορεί να προκαλέσει προκαρκινικές αλλοιώσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, κακοήθειες.
Ο HPV αποτελεί την κύρια αιτία του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, ενώ συνδέεται επίσης με καρκίνους του πρωκτού, του πέους, του αιδοίου, του κόλπου και του στοματοφάρυγγα.
Ο προληπτικός εμβολιασμός πριν από την έκθεση στον ιό αποτελεί βασικό μέτρο μείωσης του κινδύνου εμφάνισης HPV-σχετιζόμενων νοσημάτων.
Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός κατά του HPV περιλαμβάνεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων και αφορά τόσο τα κορίτσια όσο και τα αγόρια.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα του 2026, η ηλικία έναρξης του εμβολιασμού είναι τα 9 έτη, με προτεινόμενο σχήμα δύο δόσεων για τον συνήθη εμβολιασμό.
Η νέα συζήτηση της SAGE για τις ηλικίες 4–8 ετών δεν συνεπάγεται αλλαγή των ελληνικών συστάσεων.
Για την εφαρμογή μιας τέτοιας προσέγγισης στην Ελλάδα θα απαιτούνταν σχετική αξιολόγηση από τις αρμόδιες επιστημονικές και ρυθμιστικές αρχές, καθώς και ενδεχόμενη επικαιροποίηση των εθνικών οδηγιών.
Αντίστοιχα, το σχήμα μίας δόσης που προκρίνεται από τη SAGE ως στρατηγική αύξησης της παγκόσμιας κάλυψης δεν αντικαθιστά αυτομάτως το ισχύον ελληνικό δοσολογικό σχήμα.
Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για την ιατρική κοινότητα
Οι νέες προτάσεις της SAGE αναδεικνύουν τη σημασία της προσαρμογής των εμβολιαστικών στρατηγικών στις ανάγκες και τις δυνατότητες κάθε συστήματος υγείας.
Για την ιατρική κοινότητα, η βασική προτεραιότητα παραμένει η έγκαιρη ενημέρωση των γονέων, η ενίσχυση της εμβολιαστικής εμπιστοσύνης και η αύξηση της κάλυψης στις ηλικιακές ομάδες που περιλαμβάνονται στα ισχύοντα εθνικά προγράμματα.
Η πιθανή επέκταση του εμβολιασμού σε μικρότερες ηλικίες αποτελεί εξέλιξη που χρειάζεται επιστημονική και κανονιστική παρακολούθηση, χωρίς να δημιουργείται σύγχυση ως προς τις σημερινές κλινικές συστάσεις.
